વર્ષ 2026 ના પ્રથમ નવ મહિનામાં ભારતના ઓફિસ લીઝિંગ માર્કેટમાં મોટું પરિવર્તન આવ્યું છે. ફ્લેક્સિબલ વર્કસ્પેસ કે Coworking ઓપરેટર્સે **26%** ડિમાન્ડ સાથે IT સેક્ટરને પાછળ છોડીને ટોચનું સ્થાન મેળવ્યું છે.
ભારતીય કોમર્શિયલ રિયલ એસ્ટેટના ઇતિહાસમાં આ એક સીમાચિહ્નરૂપ બદલાવ છે. જે IT અને ITeS સેક્ટર દાયકાઓથી ઓફિસ સ્પેસની માંગમાં મોખરે હતું, તે હવે 25% ડિમાન્ડ સાથે બીજા સ્થાને ધકેલાઈ ગયું છે. આ ફેરફાર પાછળનું મુખ્ય કારણ હાઈબ્રિડ વર્કિંગ મોડલ અને Global Capability Centres (GCCs) નો ઝડપી વિસ્તાર છે. હવે કંપનીઓ લાંબા ગાળાના લીઝિંગને બદલે ફ્લેક્સિબલ વિકલ્પોને પ્રાધાન્ય આપી રહી છે. આ ઉપરાંત, BFSI સેક્ટરે પણ કુલ માંગમાં 21% હિસ્સો મેળવીને પોતાની હાજરી નોંધાવી છે.
ભાડા અને વેકેન્સી પર અસર
આ વધતી માંગને પગલે દેશભરમાં ઓફિસનું સરેરાશ ભાડું વાર્ષિક ધોરણે 8% વધીને ₹97 પ્રતિ ચોરસ ફૂટ (sq. ft.) પર પહોંચ્યું છે. દેશમાં વેકેન્સી રેટ ઘટીને 15.15% થયો છે, જે દર્શાવે છે કે મકાનમાલિકો (Landlords) પાસે પ્રાઇસિંગ પાવર મજબૂત છે. મુંબઈમાં ભાડા સૌથી વધુ છે, જ્યારે હૈદરાબાદમાં ભાડામાં આક્રમક ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
નવા પ્રોજેક્ટ્સની વાત કરીએ તો, કુલ 41.1 મિલિયન ચોરસ ફૂટ નવી ઓફિસ સ્પેસ તૈયાર થઈ છે, પરંતુ તેમાં અસમાનતા છે. બેંગલુરુમાં સપ્લાય 19% વધ્યો છે, જ્યારે NCR અને પુણેમાં પ્રોજેક્ટ ડિલિવરીમાં અનુક્રમે 25% અને 36% નો ઘટાડો નોંધાયો છે.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
આ ટ્રેન્ડ રોકાણકારો માટે તક અને જોખમ બંને લાવ્યો છે. ઘણા ઓપરેટર્સ 'લીઝ આર્બિટ્રેજ' (Lease Arbitrage) મોડલ પર કામ કરે છે, જેમાં લાંબા ગાળાના દેવા સામે ટૂંકા ગાળાની આવકનું જોખમ રહેલું છે. બજારમાં સ્પર્ધા વધતા પ્રોફિટ માર્જિન દબાણ હેઠળ આવી શકે છે. જો ભવિષ્યમાં વૈશ્વિક આર્થિક સ્થિતિમાં બદલાવ આવે અથવા કોર્પોરેટ રિયલ એસ્ટેટ વ્યૂહરચના બદલાય, તો ઓક્યુપન્સી લેવલ પર તેની સીધી અસર પડી શકે છે.