ભારતીય રિયલ એસ્ટેટ માર્કેટમાં **₹50 લાખથી** ઓછી કિંમતના નવા ઘરોની સપ્લાય ઘટીને માત્ર **17%** રહી ગઈ છે. જમીન અને કન્સ્ટ્રક્શનના વધતા ખર્ચને કારણે ડેવલપર્સ હવે પ્રોફિટ માટે લક્ઝરી અને રેન્ટલ પ્રોજેક્ટ્સ પર વધુ ભાર આપી રહ્યા છે.
કેમ ઘટી રહી છે સપ્લાય?
દેશના મોટા શહેરોમાં જમીન સંપાદન, મટિરિયલ કોસ્ટ અને સરકારી લેવી (Levy) એટલી વધી ગઈ છે કે સસ્તા ઘર બનાવવા ડેવલપર્સ માટે આર્થિક રીતે પરવડે તેમ નથી. ખાસ કરીને મુંબઈ જેવા મેટ્રો શહેરોમાં તો પ્રોજેક્ટના કુલ ખર્ચના 50% જેટલો હિસ્સો માત્ર જમીન અને સરકારી ફી પાછળ ખર્ચાઈ જાય છે, જેથી પ્રોફિટ માર્જિન સાવ ઘટી જાય છે.
લક્ઝરી સેગમેન્ટમાં કેમ તેજી?
આ આર્થિક મુશ્કેલીને કારણે મોટા ડેવલપર્સ હવે પ્રીમિયમ અને લક્ઝરી સેગમેન્ટ તરફ વળ્યા છે, જ્યાં નફાનું પ્રમાણ વધુ સ્થિર છે અને શ્રીમંત ખરીદદારોની માંગ સતત જળવાઈ રહે છે. પરિણામે, બજારમાં હાલમાં મિડ-ટુ-હાઈ-એન્ડ પ્રોજેક્ટ્સનો દબદબો જોવા મળી રહ્યો છે.
રેન્ટલ હાઉસિંગ અને રોકાણની નવી તકો
હવે બજારમાં 'ઇન્સ્ટિટ્યુશનલ રેન્ટલ હાઉસિંગ'નો ટ્રેન્ડ વધી રહ્યો છે. Brookfield REIT જેવી સંસ્થાઓ માને છે કે માત્ર ઘરની કિંમત નહીં, પરંતુ તેના પર થતા અન્ય ખર્ચ (જેમ કે આવવા-જવાની સુવિધા) પણ જોવા જોઈએ. હવે સ્ટુડન્ટ હાઉસિંગ, ઇન્ડસ્ટ્રીયલ હાઉસિંગ અને સિનિયર લિવિંગ જેવા સેગમેન્ટ્સમાં રોકાણકારોને વધુ રિટર્ન દેખાઈ રહ્યું છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણી
રિયલ એસ્ટેટ સેક્ટરના આ ફેરફારોને સમજવા જરૂરી છે. કંપનીઓ હવે વોલ્યુમ કરતાં આર્થિક ફ્લેક્સિબિલિટીને પ્રાધાન્ય આપી રહી છે. આવનારા સમયમાં સરકારી ટેક્સ ઇન્સેન્ટિવ્સ કે ઝડપી મંજૂરીઓ મળે તો જ પરવડે તેવા ઘરનું ચિત્ર ફરી સુધરી શકે તેમ છે. રોકાણકારોએ લિસ્ટેડ ડેવલપર્સના પ્રોડક્ટ મિક્સ અને તેમના પ્રોફિટ માર્જિન પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ.