સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો Income Tax વિભાગ સેક્શન 143(2) હેઠળ ફરજિયાત નોટિસ આપવામાં નિષ્ફળ જાય, તો રી-એસેસમેન્ટની કાર્યવાહી ગેરકાયદેસર માનવામાં આવશે. કોર્ટે સ્પષ્ટતા કરી છે કે ટેક્સપેયરની પ્રોસિડિંગ્સમાં હાજરી તેને કાયદેસર બનાવતી નથી.
સુપ્રીમ કોર્ટે આવકવેરા વિભાગની સત્તાઓ પર અંકુશ લગાવતો એક મહત્વપૂર્ણ આદેશ આપ્યો છે. જસ્ટિસ સંજય કુમાર અને જસ્ટિસ સંજીવ સચદેવાની બેન્ચે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે Income Tax Act ની કલમ 143(2) હેઠળ નોટિસ આપવી એ અનિવાર્ય શરત છે. જો આ નોટિસ આપવામાં ન આવે તો સમગ્ર પ્રક્રિયા રદબાતલ ગણાશે, પછી ભલે ટેક્સપેયરે પ્રોસિડિંગ્સમાં ભાગ લીધો હોય.
કાયદાકીય જરૂરિયાત
કોર્ટે જણાવ્યું કે સેક્શન 143(2) એ અધિકારક્ષેત્રની જરૂરિયાત (Jurisdictional requirement) છે. વિભાગ હવે એમ કહી શકશે નહીં કે જો ટેક્સપેયરે સેક્શન 142(1) જેવી અન્ય વાતચીતમાં પ્રતિસાદ આપ્યો હોય, તો નોટિસની ઉણપને અવગણી શકાય. તે કાયદાકીય પ્રક્રિયાનો મૂળભૂત ભાગ છે.
સેક્શન 292BB અંગે સ્પષ્ટતા
અગાઉ વિભાગ એવો દાવો કરતું હતું કે જો ટેક્સપેયર રી-એસેસમેન્ટમાં સામેલ થાય, તો તે પ્રોસીજરલ ખામીઓને માફી આપે છે, જેનો આધાર સેક્શન 292BB પર લેવાતો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે આ દલીલ ફગાવી દીધી છે. કોર્ટે કહ્યું કે સેક્શન 292BB માત્ર નોટિસની ડિલિવરીમાં થયેલી ભૂલો માટે છે, તે નોટિસ જ ન આપી હોય તેવી ગંભીર ચૂક માટે સેફ્ટી નેટ તરીકે કામ ન કરી શકે.
ટેક્સપેયર્સ માટે રાહત
આ ચુકાદો તેવા કરદાતાઓ માટે મોટી જીત છે જેઓ લાંબા સમયથી ટેક્સ વિવાદોમાં ફસાયેલા હતા. હવે જવાબદારી આવકવેરા વિભાગ પર છે કે તેઓ ટેક્સ રિટર્ન તપાસતા પહેલા સંપૂર્ણ કાયદાકીય પાલન સુનિશ્ચિત કરે. જે કરદાતાઓ હાલમાં રી-એસેસમેન્ટના કેસો લડી રહ્યા છે, તેઓ પોતાના કેસમાં સેક્શન 143(2) ની નોટિસ તપાસી શકે છે અને જો તે ન હોય તો આ ચુકાદાના આધારે રાહત મેળવી શકે છે.