ભારતીય રૂપિયો એક મહિનાની ઊંચી સપાટીએ પહોંચ્યો છે. ઓક્ટોબર ૧૪, ૨૦૨૬ના રોજ રૂપિયો **૯૪.૯૧** પ્રતિ ડોલર પર ટ્રેડ કરી રહ્યો છે. RBI ના નવા નિયમો અને ઓઈલ કંપનીઓ માટે ડોલરની સીધી વ્યવસ્થાને કારણે રૂપિયામાં આ અઠવાડિયે **૨%** નો સુધારો જોવા મળ્યો છે.
RBI ની રણનીતિનું પરિણામ
રૂપિયામાં આવેલા આ સુધારા પાછળ ઓક્ટોબર ૧૦ ના રોજ RBI દ્વારા જાહેર કરાયેલી બે-સ્તરીય વ્યૂહરચના મુખ્ય કારણ છે. તાજેતરમાં રૂપિયો ૯૬.૯૬ ની પોતાની રેકોર્ડ નીચી સપાટીની નજીક પહોંચી ગયો હતો, પરંતુ કેન્દ્રીય બેંકના હસ્તક્ષેપને કારણે સ્થિતિ બદલાઈ છે.
ઓઈલ કંપનીઓ માટે ખાસ વિન્ડો
સ્પૉટ માર્કેટમાં ડોલરની માંગ ઘટાડવા માટે RBI એ ત્રણ સરકારી ઓઈલ માર્કેટિંગ દિગ્ગજો - Indian Oil Corporation, Hindustan Petroleum Corporation, અને Bharat Petroleum Corporation માટે ડોલર મેળવવાની ખાસ સુવિધા શરૂ કરી છે. આ નિર્ણયને કારણે આ કંપનીઓએ હવે ખુલ્લા બજારમાંથી ડોલર ખરીદવાની જરૂર નહીં પડે, જે રૂપિયા પરનું દબાણ હળવું કરશે.
ડેરિવેટિવ માર્કેટમાં કડકાઈ
RBI એ કરન્સી ડેરિવેટિવ માર્કેટમાં સટ્ટાખોરી રોકવા માટે નવા નિયમો લાગુ કર્યા છે:
- અન્ડરલાઈંગ એક્સપોઝર વગરની પોઝિશનની મર્યાદા $૧૦૦ મિલિયન થી ઘટાડીને $૫ મિલિયન કરી દેવામાં આવી છે.
- $૨ મિલિયન થી વધુના ટ્રાન્ઝેક્શન માટે ૨૦ ટકા ફોરેન એક્સચેન્જ રિસ્ક રિઝર્વ ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે.
- કેન્સલ થયેલા ડેરિવેટિવ કોન્ટ્રાક્ટ્સને ફરીથી બુક કરવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.
શું છે જોખમ?
આ પગલાંથી રૂપિયો સ્થિર થયો છે પરંતુ તેની સામે કેટલીક ચિંતાઓ પણ છે. ઓઈલ કંપનીઓને સીધા ડોલર આપવાથી દેશના ફોરેન એક્સચેન્જ રિઝર્વમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. સાથે જ, નવા રિસ્ક રિઝર્વના નિયમોને કારણે બેંકો અને કોર્પોરેટ્સ માટે હેજિંગ (Hedging) ખર્ચ વધી ગયો છે, જે તેમની ઓપરેશનલ માર્જિન પર અસર કરી શકે છે.