રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (**RBI**) આગામી **18 સપ્ટેમ્બર, 2026** ના રોજ **₹2.25 લાખ કરોડ** નું વેરિએબલ રેટ રિવર્સ રેપો (**VRRR**) ઓક્શન યોજવા જઈ રહી છે. બેંકિંગ સિસ્ટમમાં રહેલી વધારાની રોકડને દૂર કરવા અને ટૂંકા ગાળાના વ્યાજ દરોને સ્થિર રાખવા માટે આ મહત્વનું પગલું લેવામાં આવ્યું છે.
સિસ્ટમમાંથી લિક્વિડિટી ઘટાડવાની તૈયારી
બેંકિંગ સિસ્ટમમાં અત્યારે જે જરૂરિયાત કરતા વધુ કેશ (Surplus Liquidity) છે, તેને કાબૂમાં લેવા માટે RBI એ આ વ્યૂહરચના અપનાવી છે. આ ઓક્શન દ્વારા ₹2.25 લાખ કરોડ ની રકમ 3 દિવસ માટે એટલે કે 21 સપ્ટેમ્બર, 2026 સુધી સેન્ટ્રલ બેંક પાસે પાર્ક કરવામાં આવશે.
VRRR મિકેનિઝમ કેવી રીતે કામ કરે છે?
સામાન્ય ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ કરતા આ ઓક્શન અલગ છે. અહીં RBI બેંકોને તેમની વધારાની રકમ પાર્ક કરવા માટે આમંત્રિત કરે છે. જેમાં વ્યાજ દર (Yield) અગાઉથી નક્કી નથી હોતો, પરંતુ બેંકો દ્વારા કરવામાં આવતી બિડિંગ (Bidding) ના આધારે નક્કી થાય છે. આ રીતે RBI સિસ્ટમમાંથી વધારાની તરલતા ખેંચી લે છે.
RBI શા માટે આવું કરે છે?
જ્યારે બેંકો પાસે ખૂબ વધારે કેશ હોય, ત્યારે તેઓ એકબીજાને ઓવરનાઈટ લેન્ડિંગ કરે છે, જેનાથી વ્યાજ દરોમાં અસ્થિરતા આવી શકે છે. રેપો રેટ સાથે વ્યાજ દરોને સુસંગત રાખવા માટે આ ઓક્શન એક અસરકારક ટૂલ છે.
રોકાણકારો માટે શું છે સંકેત?
જો તમે ડેટ માર્કેટ (Debt Market) ના રોકાણકાર છો, તો તમારે આ ઓક્શન પર નજર રાખવી જોઈએ. આનાથી શોર્ટ-ટર્મ ગવર્નમેન્ટ સિક્યોરિટીઝ અને કોર્પોરેટ બોન્ડ્સના યીલ્ડ પર સીધી અસર પડે છે. RBI ની આ મૂવમેન્ટ બતાવે છે કે સેન્ટ્રલ બેંક સિસ્ટમમાં લિક્વિડિટીની સ્થિતિ પર સતત નજર રાખી રહી છે.
