બેંકિંગ સિસ્ટમમાં વધેલી અતિશય રોકડને કાબૂમાં લેવા માટે Reserve Bank of India એ મોટું પગલું ભર્યું છે. RBI એ કરન્સી સ્વેપના માધ્યમથી માર્કેટમાંથી **$10 બિલિયન**ની રોકડ દૂર કરી છે, જેનું મુખ્ય કારણ વિદેશી ફંડનો ભારે પ્રવાહ છે.
બેંકિંગ સિસ્ટમમાં લિક્વિડિટી રેકોર્ડ ₹11 લાખ કરોડ સુધી પહોંચી જતા, Reserve Bank of India એ છેલ્લા બે સપ્તાહમાં $10 બિલિયનના સેલ-બાય કરન્સી સ્વેપ ઓપરેશન હાથ ધર્યા છે. વિદેશી મૂડીના $140 બિલિયનથી વધુ પ્રવાહને કારણે માર્કેટમાં ઉભી થયેલી વધારાની રોકડને દૂર કરી ફુગાવાને અંકુશમાં લેવાનો આ પ્રયાસ છે.
આ સ્વેપ કેવી રીતે કામ કરે છે?
આ પ્રક્રિયામાં RBI બેંકોને ડોલર વેચે છે અને તેની સામે રૂપિયા ખરીદે છે. આ રીતે સિસ્ટમમાંથી રૂપિયો બહાર નીકળી જાય છે, જેનાથી ટૂંકા ગાળાના વ્યાજ દરો સ્થિર રહે છે. સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે, આ પદ્ધતિથી રેપો રેટ (Repo Rate)માં તાત્કાલિક ફેરફાર કર્યા વગર RBI મની સપ્લાયને કંટ્રોલ કરી શકે છે.
માર્કેટ પર અસર
RBIના આ નિર્ણયથી ડોલર-રૂપિયાના ફોરવર્ડ માર્કેટમાં હિલચાલ જોવા મળી છે. 3 મહિના અને 6 મહિનાના ફોરવર્ડ કોન્ટ્રાક્ટના દરોમાં વધારો થયો છે. રોકાણકારો માટે આ નિર્ણય સંકેત આપે છે કે RBI ટૂંકા ગાળાના બોરોઇંગ કોસ્ટને નિયંત્રિત કરવા માટે કડક વલણ અપનાવી રહી છે. આવનારા સમયમાં RBI ના ડેટા અને કોમેન્ટ્રી પર રોકાણકારોની નજર રહેશે.