RBI એ વિદેશી રોકાણ (ODI) ને લઈને નવા નિયમો જાહેર કર્યા છે. હવે **$1 અબજ** થી વધુના કે કંપનીની નેટવર્થ કરતા **4 ગણા** મોટા સોદાઓ માટે બેંકોએ ફરજિયાતપણે સ્વતંત્ર વેલ્યુએશન અને સ્ટ્રેસ ટેસ્ટ કરવા પડશે. આ નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય હેતુ રૂપિયો સતત **5%** થી વધુ તૂટ્યા બાદ તેને સ્થિર કરવાનો છે.
RBI ના નવા નિયમોનું કારણ શું છે?
ભારતીય રૂપિયો સતત ડોલર સામે દબાણમાં છે અને ચાલુ વર્ષે તેમાં 5% થી વધુનો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. RBI હવે કોઈપણ સટ્ટાકીય મૂડીના પ્રવાહને રોકવા માંગે છે. અગાઉ, કંપનીઓ થર્ડ-પાર્ટી વેલ્યુએશન રિપોર્ટ્સ પર નિર્ભર હતી, પરંતુ હવે નિયમ બદલાયો છે. હવે બેંકોએ પોતે જ આ સંપત્તિનું વેલ્યુએશન કરવું પડશે, જેથી વિદેશી સોદાઓમાં પારદર્શિતા વધે.
કંપનીઓ માટે શું બદલાશે?
જે મોટી ભારતીય કોર્પોરેટ કંપનીઓ વિદેશમાં મોટી ખરીદી (Acquisitions) કરવા માંગે છે, તેમના માટે હવે પ્રક્રિયા લાંબી અને ખર્ચાળ બની શકે છે. બેંકો દ્વારા થતા ઊંડાણપૂર્વકના ડ્યુ ડિલિજન્સ (Due Diligence) અને સ્ટ્રેસ ટેસ્ટિંગને કારણે ડીલ પૂરી કરવામાં હવે વધુ સમય લાગશે. આ ઉપરાંત, ડોક્યુમેન્ટેશન અને બેંકિંગ ફીના કારણે પ્રોજેક્ટનો કુલ ખર્ચ પણ વધી શકે છે.
શું તપાસશે બેંકો?
RBI ની નવી માર્ગદર્શિકા મુજબ, હવે બેંકો માત્ર પેપર વર્ક નહીં તપાસે, પરંતુ નીચે મુજબની બાબતો પણ ધ્યાનમાં લેશે:
- એક્વાયરિંગ કંપનીની નાણાકીય સ્થિરતા.
- ભૂતકાળના આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણોનું પ્રદર્શન.
- પિતૃ કંપની (Parent Company) વિદેશી કામગીરીના નુકસાનને સહન કરી શકે તેમ છે કે કેમ?
આ પગલું વિદેશી મુદ્રા ભંડાર (Forex Reserves) પર વધતા દબાણને ઘટાડવા માટે લેવામાં આવ્યું છે. રોકાણકારોએ હવે ખાસ કરીને એવી કંપનીઓ પર નજર રાખવી જોઈએ જે વિદેશમાં મોટા સોદાઓ કરી રહી છે, કારણ કે આ નિયમોને લીધે તેમના પ્રોજેક્ટ એક્ઝિક્યુશનમાં મોડું થઈ શકે છે.