ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ લોન વસૂલાતની પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક અને નિયંત્રિત બનાવવા માટે નવ નવા સર્ક્યુલર બહાર પાડ્યા છે. આ નિયમો 1 જાન્યુઆરી, 2027 થી લાગુ થશે અને બેંકો તેમજ NBFCs (નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્સિયલ કંપનીઓ) માટે અમુક ચોક્કસ પ્રોટોકોલનું પાલન કરવું ફરજિયાત બનશે.
લોન વસૂલાતના નવા નિયમો શું છે?
RBI દ્વારા જારી કરાયેલા નવા માળખા મુજબ, હવે લોન વસૂલાત સંબંધિત કોઈપણ વાતચીત (જેમ કે ફોન કોલ અને મેસેજ) ફક્ત સવારે 8 વાગ્યાથી સાંજના 7 વાગ્યાની વચ્ચે જ થઈ શકશે. આ ઉપરાંત, પારદર્શિતા જાળવવા માટે તમામ વસૂલાત કોલ્સ રેકોર્ડ કરવા પડશે. વસૂલાત એજન્ટો દ્વારા ઘરે જઈને મુલાકાત લેવા માટે પણ નિયમો કડક બનાવાયા છે. જેમાં, બોરોવર (દેવાદાર) ને અગાઉથી જાણ કરવી અને એજન્ટ પાસે યોગ્ય ઓળખપત્ર અને સત્તા હોવી ફરજિયાત છે. ઈલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણોને દૂરથી લોક કરવા પર પણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે, સિવાય કે ખૂબ જ ચોક્કસ સંજોગોમાં.
રોકાણકારો માટે શું અસર થશે?
આ નવા નિયમોને કારણે બેંકો અને NBFCs ના ઓપરેશનલ ખર્ચમાં વધારો થવાની સંભાવના છે. તેમને કોલ રેકોર્ડિંગ સિસ્ટમ જેવી ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરમાં રોકાણ કરવું પડશે અને ગ્રાહક ફરિયાદ નિવારણ ટીમોનો વિસ્તાર કરવો પડશે. મહત્વની વાત એ છે કે, હવે બેંકો અને NBFCs તેમના દ્વારા હાયર કરાયેલા થર્ડ-પાર્ટી એજન્ટોના કોઈપણ ગેરવર્તણૂક માટે સંપૂર્ણપણે જવાબદાર રહેશે. આનો અર્થ એ છે કે તેઓ એજન્ટોની ભૂલોથી પોતાને અલગ કરી શકશે નહીં.
કલેક્શન કાર્યક્ષમતા પર અસર?
વસૂલાતની આક્રમક પદ્ધતિઓ પર અંકુશ આવવાથી, ખાસ કરીને સુરક્ષિત ન હોય તેવી લોન (જેમ કે માઇક્રોફાઇનાન્સ અથવા પર્સનલ લોન) પર નિર્ભર ધિરાણકર્તાઓ માટે પડકારો ઊભા થઈ શકે છે. જો કલેક્શન રેટમાં ઘટાડો થાય, તો નફાના માર્જિન પર દબાણ આવી શકે છે અથવા બેડ લોન માટે વધુ જોગવાઈ કરવી પડી શકે છે. જોકે, લાંબા ગાળે આ પગલાં કાયદાકીય અને પ્રતિષ્ઠા સંબંધિત જોખમો ઘટાડશે અને વધુ ટકાઉ તથા પારદર્શક વ્યવસાયિક પદ્ધતિઓ તરફ દોરી જશે એવી અપેક્ષા છે.
રોકાણકારોએ આવનારા ત્રિમાસિક મેનેજમેન્ટ કોમેન્ટ્રી પર ધ્યાન આપવું જોઈએ, જે દર્શાવશે કે કેવી રીતે વિવિધ ધિરાણકર્તાઓ તેમની કામગીરીને અનુકૂલિત કરવાની યોજના ધરાવે છે. જાન્યુઆરી 2027 ની સમયમર્યાદા પહેલાં, રિટેલ-હેવી ધિરાણકર્તાઓના કોસ્ટ-ટુ-ઇન્કમ રેશિયો પર અંદાજિત અસર અને કલેક્શન ડેટામાં થતા ફેરફારો પર નજર રાખવી મહત્વપૂર્ણ રહેશે.