RBI નો મોટો નિર્ણય: સિસ્ટમમાંથી ₹1 લાખ કરોડ ખેંચ્યા, રોકાણકારો માટે શું છે સંકેત?

કેમ લેવાયો આ મોટો નિર્ણય?

દેશની મધ્યસ્થ બેંકે સિસ્ટમમાંથી વધારાની રોકડ દૂર કરવા માટે ₹1 લાખ કરોડના બોન્ડ્સ વેચ્યા છે. 2018 ના સ્તરને વટાવી ગયેલી આ કાર્યવાહી છેલ્લા 10 વર્ષમાં સૌથી મોટી લિક્વિડિટી કોન્ટ્રેક્શન છે. આ પાછળનું મુખ્ય કારણ ટૂંકા ગાળાના વ્યાજ દરોને RBI ના પોલિસી સ્ટેન્સ સાથે સુસંગત રાખવાનું છે.

લિક્વિડિટી વધવાનું કારણ અને અસર

વાસ્તવમાં, ડોલર રિઝર્વને મેનેજ કરવા માટે બનાવેલી ખાસ વિન્ડોને કારણે બેંકિંગ સિસ્ટમમાં મોટી માત્રામાં રૂપિયો ઠલવાયો હતો. આનાથી ઓવરનાઈટ વ્યાજ દરો RBI ના રેપો રેટ (Repo Rate) થી પણ નીચે જતા રહ્યા હતા. તેને કાબૂમાં લેવા માટે અને ફુગાવાને રોકવા માટે RBI એ 'ઓપન માર્કેટ ઓપરેશન્સ' (OMO) હેઠળ સરકારી બોન્ડ્સનું વેચાણ કર્યું છે.

બોન્ડ યીલ્ડ પર દબાણ

માત્ર RBI જ નહીં, પરંતુ સરકાર દ્વારા પણ 15, 30 અને 40 વર્ષના લાંબા ગાળાના બોન્ડ્સ માર્કેટમાં ઉતારવામાં આવી રહ્યા છે. જ્યારે માર્કેટમાં બોન્ડનો પુરવઠો વધે છે, ત્યારે તેની કિંમતો ઘટે છે અને યીલ્ડ (Yield) વધે છે. આ સ્થિતિ બોન્ડ ધારકો માટે લાંબા ગાળાના ગેઈન મેળવવામાં મુશ્કેલી ઉભી કરી શકે છે.

રોકાણકારો માટે શીખ?

લિક્વિડિટી ટાઈટ થવાથી બેંકો માટે ફંડની પડતર વધશે, જેની અસર લોન લેનારા ગ્રાહકો પર પડી શકે છે. ઇક્વિટી માર્કેટમાં પણ, ઊંચા બોન્ડ યીલ્ડ શેરના વેલ્યુએશન માટે પડકારરૂપ બની શકે છે, ખાસ કરીને વ્યાજ દરો પ્રત્યે સંવેદનશીલ સેક્ટર્સ માટે. આગામી ડિસેમ્બર સુધીમાં RBI વધુ ₹1 લાખ કરોડથી ₹1.5 લાખ કરોડ સુધીના બોન્ડ્સ વેચી શકે છે, તેથી માર્કેટમાં સાવચેતી રાખવી જરૂરી છે.