રૂપિયામાં ઉતાર-ચઢાવને કાબૂમાં રાખવા માટે Reserve Bank of India એ બજારમાં અંદાજે **$8 બિલિયન** નું વેચાણ કર્યું છે. રેકોર્ડબ્રેક ફોરેક્સ રિઝર્વ હોવા છતાં, હવે RBI નું મુખ્ય ધ્યાન લિક્વિડિટી મેનેજમેન્ટ પર છે.
રૂપિયાના મૂલ્યમાં આવતા ઉતાર-ચઢાવને રોકવા માટે Reserve Bank of India (RBI) એ કરન્સી માર્કેટમાં એન્ટ્રી કરી છે. સેન્ટ્રલ બેંકે આશરે $8 બિલિયન ની વેચવાલી કરી છે. હાલમાં રૂપિયો યુએસ ડોલર સામે 94.3 થી 94.5 ના સ્તરે કારોબાર કરી રહ્યો છે અને તાજેતરમાં જ તે બે મહિનાની ઊંચી સપાટીએ પહોંચ્યો હતો. આ હસ્તક્ષેપનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કરન્સીમાં આવતી અચાનક વધ-ઘટને રોકીને તેને સ્થિર રાખવાનો છે.
વધતી જતી ફોરેક્સ રિઝર્વ અને પડકારો
ઓગસ્ટ 2026 ના અંત સુધીમાં ભારતનું ફોરેક્સ રિઝર્વ રેકોર્ડ $740.8 બિલિયન ના સ્તરે પહોંચ્યું છે. આ આંકડામાં મોટાભાગનો ફાળો FCNR(B) ડિપોઝિટ સ્કીમનો છે, જેના દ્વારા વિદેશમાંથી $136 બિલિયન થી વધુ ફંડ આવ્યું છે. જોકે આ વિશાળ રિઝર્વ સુરક્ષા કવચ પૂરું પાડે છે, પરંતુ તેની સામે બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં મોટી માત્રામાં વધારાની લિક્વિડિટી (નાણાંનો પ્રવાહ) આવતા તેને મેનેજ કરવાનો નવો પડકાર પણ ઊભો થયો છે.
લિક્વિડિટી મેનેજમેન્ટ પર નજર
જ્યારે RBI ડોલર ખરીદીને રિઝર્વ બનાવે છે, ત્યારે તેની સામે બજારમાં તેટલા જ રૂપિયા ઠલવાય છે. જો આ વધારાની રોકડ સિસ્ટમમાં રહે, તો ટૂંકા ગાળાના વ્યાજ દરો ઘટી શકે છે અને મોંઘવારી (Inflation) વધી શકે છે. આને રોકવા માટે RBI અત્યારે Variable Rate Reverse Repo (VRRR) ઓક્શન જેવા સાધનોનો ઉપયોગ કરીને બજારમાંથી વધારાની રોકડ શોષી રહી છે.
રોકાણકારો માટે જોખમો
માર્કેટ એનાલિસ્ટ્સ હાલમાં RBI ની 'ફોરવર્ડ ફોરેક્સ લાયબિલિટીઝ' (ભવિષ્યમાં ડોલર પાછા આપવાની પ્રતિબદ્ધતા) પર ચાંપતી નજર રાખી રહ્યા છે. વધતા જતા ગ્લોબલ એનર્જી ભાવ, ખાસ કરીને Brent Crude Oil ના વધતા ભાવ અને US Federal Reserve ના વ્યાજ દરના નિર્ણયો રૂપિયા પર દબાણ લાવી શકે છે. આગામી સમયમાં RBI ના લિક્વિડિટી-એબ્સોર્પશન ઓક્શન અને ફોરવર્ડ લાયબિલિટી મેનેજમેન્ટ અંગેના અપડેટ્સ માર્કેટની દિશા નક્કી કરવામાં મહત્વના રહેશે.