બેંકિંગ સિસ્ટમમાં વધારાની રોકડ ઘટાડવા માટે Reserve Bank of India એ મોટું પગલું ભર્યું છે. RBI **₹1 લાખ કરોડ**ના સરકારી બોન્ડ વેચીને વધારાનું ફંડ સોંપી રહી છે, જેના કારણે બોન્ડ યીલ્ડ **4 મહિનાની** ઊંચી સપાટીએ પહોંચી ગઈ છે.
લિક્વિડિટી મેનેજમેન્ટ પર RBI નું ફોકસ
ઓક્ટોબરની મોનેટરી પોલિસી રિવ્યુ પહેલા, RBI એ સિસ્ટમમાં રહેલી વધારાની રોકડ (Liquidity Surplus) ને નિયંત્રિત કરવા કમર કસી છે. સપ્ટેમ્બરના મધ્ય સુધીમાં બેંકિંગ સિસ્ટમમાં લગભગ ₹14 લાખ કરોડની સરપ્લસ તરલતા જમા થઈ હતી, જે RBI માટે ચિંતાનો વિષય હતી.
વધારાની રોકડ પાછળનું કારણ શું?
આ સ્થિતિ પાછળનું મુખ્ય કારણ Foreign Currency Non-Resident (FCNR) ડિપોઝિટમાં આવેલો ઉછાળો છે, જે ઓગસ્ટના અંત સુધીમાં $127.2 અબજ પર પહોંચી ગયો હતો. બેંકો પાસે વધુ પડતી રોકડ હોવાથી તેઓએ RBI પાસેથી ધિરાણ લેવાની જરૂર પડતી નથી, પરિણામે સેન્ટ્રલ બેંકના વ્યાજ દરના નિર્ણયો અર્થતંત્રમાં અસરકારક રીતે કામ કરી શકતા નથી.
રોકાણકારો માટે શું છે સંકેત?
Open Market Operations (OMO) દ્વારા RBI બોન્ડ વેચી રહી છે. આ પગલાથી બોન્ડ યીલ્ડ 7% ની ઉપર પહોંચી છે. જ્યારે યીલ્ડ વધે ત્યારે જૂના બોન્ડના ભાવ ઘટે છે, જેને કારણે બેંકોના પોર્ટફોલિયો પર 'માર્ક-ટુ-માર્કેટ લોસ'નું જોખમ વધી શકે છે.
આગામી દિવસોમાં RBI સિસ્ટમમાંથી કુલ ₹4 લાખ કરોડ સુધીની તરલતા પાછી ખેંચી શકે છે. રોકાણકારોએ હવે ઓક્ટોબરની પોલિસી મીટિંગ અને RBI ની આગામી બોન્ડ વેચાણની જાહેરાતો પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ, કારણ કે તે વ્યાજ દરો અને બેંકિંગ પ્રોફિટેબિલિટી નક્કી કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.