રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ **31 ઓગસ્ટ, 2026** ના રોજ **₹3 લાખ કરોડ** ની Variable Rate Reverse Repo (VRRR) હરાજીની જાહેરાત કરી છે. સિસ્ટમમાં રહેલી અંદાજે **₹3.75 લાખ કરોડ** ની સરપ્લસ લિક્વિડિટીને અંકુશમાં લેવા માટે આ પગલું ભરવામાં આવ્યું છે.
બેંકિંગ સિસ્ટમમાં હાલમાં રહેલી અતિશય સરપ્લસ રોકડને મેનેજ કરવા માટે RBI સક્રિય થઈ છે. 31 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ સેન્ટ્રલ બેંક 3-દિવસીય VRRR હરાજી હાથ ધરશે, જેનો મુખ્ય હેતુ માર્કેટમાંથી ₹3 લાખ કરોડ શોષવાનો છે. 27 ઓગસ્ટ, 2026 સુધી સિસ્ટમમાં લિક્વિડિટીનું સ્તર આશરે ₹3.75 લાખ કરોડ નોંધાયું હતું.
સરપ્લસ લિક્વિડિટી પાછળનું મુખ્ય કારણ
આ રોકડ વધારાનું મુખ્ય કારણ Foreign Currency Non-Resident (FCNR) ડિપોઝિટમાં આવેલો મોટો ઉછાળો છે. જૂન થી ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન, RBI ની ખાસ વિન્ડો હેઠળ અંદાજે $65 અબજ ની ડિપોઝિટ આવી છે. બેંકો પાસે રહેલા આ વધારાના ફંડને કારણે શોર્ટ-ટર્મ ઇન્ટરેસ્ટ રેટ્સ RBI ના પોલિસી રેપો રેટ (5.25%) થી નીચે ન જાય તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે આ હરાજી અનિવાર્ય છે.
રોકાણકારો અને માર્કેટ પર અસર
બેંકિંગ સેક્ટર માટે આ ઉચ્ચ લિક્વિડિટી બેધારી તલવાર સમાન છે. એક તરફ તે પેમેન્ટ સિસ્ટમ જાળવી રાખે છે, તો બીજી તરફ બેંકોની નેટ ઇન્ટરેસ્ટ માર્જિન પર દબાણ લાવી શકે છે. જો સિસ્ટમમાં આ રીતે જ રોકડ વધતી રહેશે, તો RBI ભવિષ્યમાં પણ આવા હરાજીના સાધનોનો ઉપયોગ કરી શકે છે.
આ સિવાય, ભારતીય શેરબજારમાં ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન નવા ક્લોઝિંગ-ઓક્શન સિસ્ટમને કારણે ભારે વોલેટિલિટી જોવા મળી છે, જેણે ખાસ કરીને ડેરિવેટિવ્ઝ સેગમેન્ટમાં મૂંઝવણ ઉભી કરી છે. આગામી દિવસોમાં RBI ની આ હરાજી કેટલી સફળ રહે છે અને વ્યાજ દરો પર તેની કેવી અસર પડે છે, તે જોવું મહત્વનું રહેશે.