Reserve Bank of India (RBI) એ તાજેતરના પાંચ વર્ષના બોન્ડ ઓક્શનમાં ₹110 અબજના લક્ષ્યાંક સામે માત્ર ₹45.06 અબજની બિડ સ્વીકારી છે. બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં રહેલી અતિશય રોકડને કાબૂમાં લેવા માટે RBI આ રણનીતિ અપનાવી રહી છે.
લિક્વિડિટી મેનેજમેન્ટ પર RBI નું આક્રમક વલણ
Reserve Bank of India એ તાજેતરના પાંચ વર્ષના બેન્ચમાર્ક બોન્ડ ઓક્શનમાં લગભગ 60% બિડ્સને રિજેક્ટ કરીને બજારને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે તેઓ વધારાની લિક્વિડિટીને લઈને ગંભીર છે. લક્ષ્યાંકિત ₹110 અબજ સામે માત્ર ₹45.06 અબજની બિડ સ્વીકારવી એ દર્શાવે છે કે સેન્ટ્રલ બેન્ક સિસ્ટમમાં રહેલી વધારાની રોકડને શોષી લેવા માટે કટિબદ્ધ છે.
લિક્વિડિટી સરપ્લસનું કારણ
સપ્ટેમ્બર 2026 ની શરૂઆતમાં, ભારતીય બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં લિક્વિડિટી સરપ્લસ અંદાજે ₹11.6 ટ્રિલિયન જેટલો ઊંચો હતો. સ્પેશિયલ ડોલર-રૂપી સ્વેપ ફેસિલિટી દ્વારા આવેલા વિદેશી ચલણને કારણે આ વધારો થયો છે. RBI હવે વેરિયેબલ રેટ રિવર્સ રેપો ઓક્શન જેવા સાધનોનો ઉપયોગ કરીને ફંડને માર્કેટમાંથી બહાર કાઢી રહી છે, જેથી બોન્ડ યીલ્ડમાં અયોગ્ય ઘટાડો ન થાય.
માર્કેટ પર અસર અને યીલ્ડમાં ઉછાળો
આ પગલાંના કારણે બોન્ડ માર્કેટમાં તાત્કાલિક અસર જોવા મળી છે. પાંચ વર્ષના બેન્ચમાર્ક બોન્ડની યીલ્ડ 6 બેસિસ પોઈન્ટ વધીને 6.59% પર પહોંચી ગઈ છે. આ દર્શાવે છે કે ફિક્સ્ડ-ઇન્કમ ઇન્વેસ્ટર્સને હવે ટૂંકા ગાળાના વ્યાજ દરોમાં વધુ દબાણ જોવા મળી શકે છે.
ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાનું નિવેદન
RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સિસ્ટમમાં સંતુલન જાળવવા માટે સેન્ટ્રલ બેન્ક પાસે તમામ વિકલ્પો ખુલ્લા છે. જેમાં ઓપન માર્કેટ ઓપરેશન્સ કે કેશ રિઝર્વ રેશિયો (CRR) માં ફેરફારનો પણ સમાવેશ થઈ શકે છે. ફુગાવાના જોખમને જોતા, આવનારા સમયમાં RBI ના વધુ કડક પગલાંની શક્યતા નકારી શકાય તેમ નથી.