RBI એ **₹23,000 કરોડની** ટ્રેઝરી બિલ હરાજીની તમામ બિડ ફગાવી દીધી છે. રોકાણકારો દ્વારા વધુ વળતરની માંગ કરવામાં આવતા RBI એ આ કડક વલણ અપનાવ્યું છે, જે બજારમાં વધતા જતા વ્યાજ દરોના દબાણને સ્પષ્ટ કરે છે.
RBI કેમ બન્યું કડક?
ઓક્ટોબર ૨૨, ૨૦૨૬ના રોજ યોજાયેલી આ હરાજીમાં જ્યારે રોકાણકારોએ અપેક્ષા કરતા વધુ યીલ્ડ (Yield) ની માંગણી કરી, ત્યારે સેન્ટ્રલ બેંકે કોઈ પણ બિડ સ્વીકારવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. વાસ્તવમાં, જ્યારે રોકાણકારો સરકારી સિક્યોરિટીઝ માટે ઉંચા વ્યાજ દર માંગે છે, ત્યારે સરકાર પર લોન લેવાનો ખર્ચ વધી જાય છે. આ હરાજી રદ કરીને RBI એ સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે તે બજારના વર્તમાન ભાવ સાથે સહમત નથી.
બોન્ડ માર્કેટ પર દબાણ
આ સ્થિતિ બોન્ડ માર્કેટમાં ચાલી રહેલી અસ્થિરતાનું પરિણામ છે. ઓક્ટોબર મહિનામાં બેન્ચમાર્ક 10-વર્ષના ગવર્મેન્ટ બોન્ડ ની યીલ્ડમાં 24 બેસિસ પોઈન્ટનો ઉછાળો આવ્યો છે, જે ૨૦૨૩ની શરૂઆત પછીનું સર્વોચ્ચ સ્તર છે. ફુગાવાના વધતા ડર અને વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં વધઘટને કારણે રોકાણકારો સાવચેત બન્યા છે.
લિક્વિડિટીમાં ઘટાડો
આ સમગ્ર મામલાનું મુખ્ય કારણ બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં ઘટી રહેલી લિક્વિડિટી છે. RBI ફુગાવાને કાબૂમાં રાખવા માટે સિસ્ટમમાંથી વધારાની રોકડ પાછી ખેંચી રહી છે. ઓક્ટોબરની શરૂઆતમાં જે લિક્વિડિટી અંદાજે ₹5 લાખ કરોડ હતી, તે ઘટીને 20 ઓક્ટોબર સુધીમાં માત્ર ₹570 અબજ પર આવી ગઈ છે. રોકડની આ અછતને કારણે સરકારી ડેટ (Debt) ની માંગમાં ઘટાડો થયો છે, જે કુદરતી રીતે જ યીલ્ડમાં વધારો કરી રહ્યો છે.
આ હરાજીનું રદ થવું એ ફિક્સ્ડ-ઇન્કમ માર્કેટ માટે એક મોટો સંકેત છે. જે રોકાણકારો ડેટ મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં રોકાણ કરે છે, તેમણે આગામી સમયમાં વોલેટિલિટી માટે તૈયાર રહેવું જોઈએ.