RBI ના સતત ઊંચા વ્યાજ દરને કારણે ભારતીય પરિવારો પર બેવડી માર પડી રહી છે. એક તરફ EMI નો બોજ વધ્યો છે, તો બીજી તરફ મોંઘવારી અને સ્થિર પગાર વધારાને કારણે લોકોની બચત ઘટી રહી છે.
વ્યાજ દરોનો વધતો બોજ
ઓક્ટોબર 2026 સુધીની સ્થિતિ જોઈએ તો, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ના વર્તમાન રેટ સાયકલે છૂટક ગ્રાહકો માટે મુશ્કેલ પરિસ્થિતિ સર્જી છે. જોકે વ્યાજ દરોમાં થતો વધારો હવે પહેલા જેટલો આક્રમક નથી, પરંતુ લાંબા સમય સુધી દરો ઊંચા રહેવાને કારણે ગ્રામીણ અને શહેરી એમ બંને પ્રકારના પરિવારોની ડિસ્પોઝેબલ ઇનકમ (Disposable Income) સતત ઘટી રહી છે. આ આર્થિક બોજ હવે સામાન્ય લોકો માટે સહન કરવો મુશ્કેલ બની રહ્યો છે.
લોન ટેન્યોરની મર્યાદા પૂરી થઈ
જ્યારે રેપો રેટ (Repo Rate) વધે છે, ત્યારે બેન્કો અને NBFC તરત જ હોમ લોન, પર્સનલ લોન અને ઓટો લોનના વ્યાજ દરો વધારી દે છે. સામાન્ય રીતે લોન લેનાર વ્યક્તિ પાસે બે વિકલ્પ હોય છે: કાં તો EMI વધારવો અથવા લોનનો સમયગાળો (Tenure) લંબાવવો. ઘણા લોકોએ અત્યાર સુધી લોનનો સમયગાળો વધારીને EMI ના શોકથી બચવાનો પ્રયત્ન કર્યો છે, પરંતુ હવે તે રસ્તો પણ બંધ થઈ રહ્યો છે કારણ કે મોટાભાગની લોન તેના મહત્તમ સમયગાળા સુધી પહોંચી ગઈ છે. આના કારણે લોકોએ વધુ EMI ચૂકવવાની ફરજ પડી રહી છે, જે તેમના ઘરના જરૂરી ખર્ચાઓ પર કાપ મૂકી રહ્યું છે.
ખર્ચ અને રોકાણ પર અસર
ખાદ્ય પદાર્થો અને ઈંધણની વધતી કિંમતોને કારણે મોંઘવારી સતત માથાનો દુખાવો બની રહી છે. જો પગારમાં મોટો વધારો ન થાય, તો સામાન્ય ભારતીય પરિવારની ખરીદશક્તિ ઘટે તે સ્વાભાવિક છે. રોકાણકારો માટે ચિંતાનો વિષય એ છે કે શું આ દબાણ બેન્કોના એસેટ ક્વોલિટી (Asset Quality) પર અસર કરશે? ખાસ કરીને જે બેન્કોનું રિટેલ લોનનું પ્રમાણ વધુ છે, ત્યાં જોખમ વધી રહ્યું છે.
આગામી સમયમાં, બજારની નજર બેન્કોના ક્વોર્ટલી રિઝલ્ટ પર રહેશે. શું બેન્કો બેડ લોન (Bad Loans) માટે પ્રોવિઝનિંગ વધારશે? અથવા લોનની ગ્રોથમાં ઘટાડો જોવા મળશે? આ તમામ બાબતો હવે ભારતીય અર્થતંત્રમાં વપરાશ અને આર્થિક સ્થિતિસ્થાપકતાને પારખવા માટેનું મુખ્ય માપદંડ બનશે.