RBI દ્વારા નિયુક્ત એક સમિતિએ રાજ્યો માટે ટેમ્પરરી લિક્વિડિટી લિમિટમાં **11.2%** ના વધારાની ભલામણ કરી છે. આ નિર્ણયનો મુખ્ય હેતુ વર્ષના અંતે થતા સરકારી દેવાની ભરમારને રોકવાનો અને બોન્ડ માર્કેટમાં સ્થિરતા લાવવાનો છે.
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) હવે રાજ્ય સરકારોના કેશ ફ્લો મેનેજમેન્ટમાં મોટો બદલાવ કરવા જઈ રહી છે. સેન્ટ્રલ બેંક દ્વારા રચિત એક્સપર્ટ કમિટીએ 'Ways and Means Advances' (WMA) ની મર્યાદાને 11.2% વધારીને ₹67,839 કરોડ કરવાની ભલામણ કરી છે, જે હાલમાં ₹61,008 કરોડ છે. આ એડવાન્સ એક પ્રકારની ટેમ્પરરી લોન છે, જે રાજ્યોને તેમની આવક અને ખર્ચ વચ્ચેના ટૂંકા ગાળાના તફાવતને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.
માર્કેટ વોલેટિલિટી ઘટાડવાનો પ્રયાસ
આ ભલામણ પાછળનું મુખ્ય કારણ રાજ્યો દ્વારા કરવામાં આવતી અનિયમિત બોરોઈંગ છે. સામાન્ય રીતે રાજ્યો નાણાકીય વર્ષના અંતે એટલે કે જાન્યુઆરી-માર્ચ ક્વાર્ટરમાં મોટા પ્રમાણમાં બોન્ડ બહાર પાડે છે, જેનાથી બજારમાં સપ્લાય વધી જાય છે અને વ્યાજના દરો (Yields) પર દબાણ આવે છે. આ નવી સિસ્ટમથી રાજ્યો આખા વર્ષ દરમિયાન વ્યવસ્થિત રીતે બોરોઈંગ કરી શકશે, જેનાથી બોન્ડ માર્કેટમાં અચાનક આવતા ઉછાળા ઘટશે અને રોકાણકારોને રાહત મળશે.
નાણાકીય શિસ્ત માટે કડક નિયમો
RBI ની સમિતિએ ઓવરડ્રાફ્ટ સુવિધા માટે પણ કડક નિયમો સૂચવ્યા છે. હવે કોઈ રાજ્ય વધુમાં વધુ 10 કામકાજના દિવસો (અગાઉ 14) સુધી જ ઓવરડ્રાફ્ટમાં રહી શકશે. આ ઉપરાંત, એક ક્વાર્ટરમાં ઓવરડ્રાફ્ટની મર્યાદા 36 દિવસથી ઘટાડીને 30 દિવસ કરવાની દરખાસ્ત છે.
લોંગ ટર્મ સેવિંગ્સ પર ભાર
ભવિષ્યમાં દેવાની ચુકવણી સરળ બને તે માટે કમિટીએ 'Consolidated Sinking Funds' સાથે લિંક્ડ સ્પેશિયલ ડ્રોઈંગ ફેસિલિટી વધારવાનું સૂચન કર્યું છે. RBI ઈચ્છે છે કે રાજ્યો તેમના કુલ આઉટસ્ટેન્ડિંગ ડેટના ઓછામાં ઓછા 5% હિસ્સો એક અલગ ફંડમાં રાખે, જેથી ભવિષ્યના આર્થિક સંકટ સમયે સુરક્ષા મળી રહે.