રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) એ હવે બેંક ડિપોઝિટને પણ કન્સોલિડેટેડ એકાઉન્ટ સ્ટેટમેન્ટ (CAS) માં સામેલ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. આ ફેરફાર ૩૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૬ સુધીમાં લાગુ કરવાનો રહેશે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય રોકાણકારોને તેમની તમામ નાણાકીય સંપત્તિનું એક જ જગ્યાએ ચિત્ર પૂરું પાડવાનો છે.
નાણાકીય સંપત્તિનો વન-સ્ટોપ વ્યુ
લાંબા સમયથી રિટેલ રોકાણકારો પોતાની સંપત્તિને અલગ-અલગ જોતા આવ્યા છે, જેમ કે શેરબજાર માટે ડીમેટ એકાઉન્ટ અને બચત કે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ માટે અલગ-અલગ બેંક એપ્સ. હવે RBI ના આ નવા આદેશ બાદ, આ બંને ડેટા એક જ પ્લેટફોર્મ પર ઉપલબ્ધ થશે. આ ફેરફાર CAS ને માત્ર સિક્યોરિટીઝ રિપોર્ટમાંથી એક સંપૂર્ણ 'ફાઇનાન્શિયલ ડેશબોર્ડ'માં બદલી નાખશે. આનાથી ટેક્સ ફાઇલિંગ માટે વ્યાજની આવકની ગણતરી કરવી, નોમિની સ્ટેટસ ચેક કરવું કે જૂના ભૂલાઈ ગયેલા એકાઉન્ટ્સ શોધવાનું કામ ઘણું સરળ બની જશે.
એકાઉન્ટ એગ્રીગેટર (AA) ફ્રેમવર્કની ભૂમિકા
આ આખી સિસ્ટમ એકાઉન્ટ એગ્રીગેટર (AA) ના માળખા પર કામ કરશે, જે સુરક્ષિત અને પરવાનગી આધારિત ડેટા શેરિંગને પ્રોત્સાહન આપે છે. RBI એ વિવિધ NBFC-એકાઉન્ટ એગ્રીગેટર્સ વચ્ચે ઇન્ટરઓપરેબિલિટી (Interoperability) ફરજિયાત કરી છે. એટલે કે, રોકાણકાર તેમની પસંદગીના એગ્રીગેટર દ્વારા કોઈપણ બેંક કે ડિપોઝિટરી પાસેથી ડેટા મેળવી શકશે, જેનાથી ટેકનિકલ અવરોધો ઘટશે.
સુરક્ષા અને અમલીકરણ
આગામી ૩૧ ડિસેમ્બર, ૨૦૨૬ ની સમયમર્યાદા પહેલા તમામ બેંકો અને ડિપોઝિટરીએ ટેકનિકલ એકીકરણ પૂર્ણ કરવાનું રહેશે. હાલમાં કયા પ્રકારની ડિપોઝિટ (જેમ કે સેવિંગ્સ કે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ) ને આમાં સામેલ કરવી, તેની વિગતો માટે માર્કેટ હજુ વધુ સર્ક્યુલરની રાહ જોઈ રહ્યું છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયા ડેટા પ્રાઇવસી અને એન્ક્રિપ્શન પર આધારિત હોવાથી, સુરક્ષાના ધોરણો ખૂબ જ ચુસ્ત રાખવામાં આવશે.