રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) એ બેંકિંગ સિસ્ટમમાંથી વધારાની રોકડ ઘટાડવા માટે આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. આ નિર્ણય બાદ ઓવરનાઈટ કોલ મની રેટ વધીને **5.43%** થઈ ગયા છે, જેનો સીધો અર્થ છે કે હવે બેંકો માટે ફંડ એકત્ર કરવું મોંઘું પડશે.
માર્કેટમાં લિક્વિડિટી ઘટાડવાની રણનીતિ
RBI એ મોનેટરી પોલિસીના ટ્રાન્સમિશનને ઝડપી બનાવવા માટે કમર કસી છે. 7 ઓક્ટોબર, 2026 ના રોજ રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરીને તેને 5.50% કર્યા બાદ, હવે કેન્દ્રીય બેંક સિસ્ટમમાં રહેલી વધારાની રોકડને ખેંચવા માંગે છે. પરિણામે, જે કોલ મની રેટ થોડા દિવસો પહેલા 5.31% હતા, તે હવે વધીને 5.43% પર પહોંચી ગયા છે.
શું છે RBI નો પ્લાન?
કેન્દ્રીય બેંકે બે મુખ્ય સાધનોનો ઉપયોગ શરૂ કર્યો છે:
- CRR ના નિયમો: 16 ઓક્ટોબર, 2026 થી બેંકોએ તેમના કેશ રિઝર્વ રેશિયો (CRR) ની 99% રકમ દૈનિક ધોરણે જાળવવી પડશે.
- સરકારી સિક્યોરિટીઝનું વેચાણ: 13 ઓક્ટોબર, 2026 ના રોજ RBI ₹25,000 કરોડની સરકારી સિક્યોરિટીઝનું વેચાણ કરશે, જેનાથી સિસ્ટમમાંથી રોકડ ઓછી થશે.
ગ્રાહકો અને બજાર પર અસર
આ ફેરફારને કારણે બેંકોનો ફંડ મેળવવાનો ખર્ચ વધશે. લાંબા સમય સુધી સિસ્ટમમાં રહેલી વધારાની રોકડના કારણે બેંકો લોન રેટ વધારવામાં ખચકાતી હતી, પરંતુ હવે સ્થિતિ બદલાઈ રહી છે. નિષ્ણાતોના મતે, આવનારા સમયમાં હોમ, ઓટો અને પર્સનલ લોનના વ્યાજ દરોમાં વધારો થઈ શકે છે, જે સામાન્ય ગ્રાહકોના માસિક EMI નો બોજ વધારી શકે છે.
બોન્ડ માર્કેટમાં પણ આ હલચલને કારણે વોલેટિલિટી જોવા મળી શકે છે. બેંકિંગ સ્ટોક્સ ધરાવતા રોકાણકારોએ હવે બેંકોના નેટ ઈન્ટરેસ્ટ માર્જિન (NIM) પર ચાંપતી નજર રાખવી પડશે, કારણ કે ફંડિંગનો ખર્ચ વધવો તે બેંકિંગ સેક્ટર માટે એક મોટો પડકાર બની શકે છે.