Reserve Bank of India (RBI) દ્વારા બેન્કિંગ સિસ્ટમમાંથી વધારાની રોકડ ખેંચવાની કામગીરી તેજ બનાવવામાં આવી છે. આ પગલાનો હેતુ મની માર્કેટના રેટ્સને **5.25%** ના રેપો રેટ સાથે ગોઠવવાનો છે, જેના કારણે શોર્ટ-ટર્મ બોન્ડ યીલ્ડ વધી રહ્યા છે અને માર્કેટનું ફોકસ હવે આગામી મોનેટરી પોલિસી મીટિંગ પર છે.
લિક્વિડિટી ખેંચવા પાછળનું ગણિત
Reserve Bank of India હાલમાં બેન્કિંગ સિસ્ટમમાંથી વધારાની રોકડ (Excess Liquidity) દૂર કરવા માટે આક્રમક રણનીતિ અપનાવી રહી છે. કેન્દ્રિય બેંકનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે બેન્કો માટે ધિરાણનો વાસ્તવિક ખર્ચ હાલના 5.25% ના રેપો રેટની નજીક જળવાઈ રહે. આ કાર્યવાહીની સીધી અસર સરકારી બોન્ડ માર્કેટ પર પડી રહી છે, જ્યાં લાંબા ગાળાના ડેટ કરતા ટૂંકા ગાળાના યીલ્ડ વધુ ઝડપથી વધી રહ્યા છે.
યીલ્ડ કર્વમાં ફ્લેટનિંગનું દબાણ
બજારના નિષ્ણાતો આ સ્થિતિને 'Bear Flattening' તરીકે ઓળખે છે. આ નાણાકીય વર્ષમાં RBI દ્વારા ₹1 લાખ કરોડથી વધુના બોન્ડ વેચવામાં આવ્યા છે, જે છેલ્લા એક દાયકાનો સૌથી મોટો આંકડો છે. આનાથી ઓવરનાઈટ બોરોઈંગ કોસ્ટમાં જોવા મળતી કૃત્રિમ રાહત હવે સમાપ્ત થઈ રહી છે.
ઈન્વેસ્ટર્સની બદલાતી રણનીતિ
સંસ્થાકીય રોકાણકારો (Institutional Investors) આ ફેરફારોને ધ્યાનમાં રાખીને તેમના પોર્ટફોલિયોમાં ફેરબદલ કરી રહ્યા છે. ઘણા રોકાણકારો હવે 5-વર્ષના બેન્ચમાર્ક નોટ્સને બદલે 10-વર્ષના ડેટ પેપર્સમાં રોકાણ કરવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે, જેથી શોર્ટ-ટર્મ બોન્ડ્સની વોલેટિલિટીથી બચી શકાય.
અર્થતંત્ર પર શું થશે અસર?
ટૂંકા ગાળાના યીલ્ડમાં વધારો થવાથી સરકાર અને કોર્પોરેટ જગત બંને માટે બોરોઈંગ કોસ્ટ વધી જાય છે. આ સ્થિતિ આર્થિક ગતિવિધિઓ માટે અવરોધક બની શકે છે અને શેરબજારમાં પણ અસ્થિરતા લાવી શકે છે. હાલમાં રોકાણકારો ક્રૂડ ઓઈલના વધતા ભાવ અને ફુગાવાની ચિંતા વચ્ચે ઓક્ટોબરમાં યોજાનારી Monetary Policy Committee (MPC) ની બેઠક પર નજર રાખી રહ્યા છે, જે ભવિષ્યના વ્યાજ દરો અંગે સ્પષ્ટ સંકેત આપશે.