રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ નબળા પડતા રૂપિયાને સાચવવા માટે કડક પગલાં લીધા છે. **12 ઓક્ટોબર**થી ઓઈલ કંપનીઓ માટે સીધી ડોલર વિન્ડો શરૂ કરવામાં આવી છે, જેથી બજારમાં વોલેટિલિટી ઘટાડી શકાય અને સટ્ટાખોરી પર લગામ લગાવી શકાય.
રૂપિયો હાલમાં યુએસ ડોલર સામે 96.7 થી 97 ની સપાટીની નજીક દબાણ હેઠળ છે, જેને નિયંત્રિત કરવા માટે RBI એ મેદાનમાં ઉતરીને કડક નિર્ણયો લીધા છે.
ઓઈલ કંપનીઓ માટે રાહત
આ વ્યૂહરચનાનો મુખ્ય ભાગ સરકારી ઓઈલ કંપનીઓ - Indian Oil Corporation (IOC), Hindustan Petroleum (HPCL), અને Bharat Petroleum (BPCL) માટે ખાસ ડોલર વિન્ડો બનાવવાનો છે. સામાન્ય રીતે આ કંપનીઓ ક્રૂડ ઓઈલ માટે ઓપન માર્કેટમાંથી મોટા પાયે ડોલર ખરીદતી હોય છે, જેનાથી રૂપિયા પર દબાણ વધે છે. હવે RBI તેમને સીધું ડોલર આપશે, જેથી બજારમાં માંગ ઓછી થશે.
ડેરિવેટિવ માર્કેટમાં કડક નિયમો
RBI હવે કરન્સી ડેરિવેટિવ માર્કેટની સટ્ટાખોરી પર પણ ત્રાટકી છે:
- હેજિંગ માટેની લિમિટ $100 મિલિયન થી ઘટાડીને માત્ર $5 મિલિયન કરી દેવામાં આવી છે.
- કેન્સલ થયેલા ફોરવર્ડ કોન્ટ્રાક્ટ્સને ફરીથી બુક કરવા પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.
- $2 મિલિયનથી વધુના અમુક રૂપિયા-લિંક્ડ ડેરિવેટિવ કોન્ટ્રાક્ટ્સ માટે બેંકોએ 20% કેશ રિઝર્વ રાખવું પડશે.
રોકાણકારો અને બિઝનેસ પર અસર
આ નિર્ણયો ઓઈલ કંપનીઓ માટે તો ફાયદાકારક છે, પરંતુ ઓટોમોબાઈલ, ઈલેક્ટ્રોનિક્સ અને કેમિકલ જેવા ઈમ્પોર્ટ-આધારિત સેક્ટર્સ માટે હવે કરન્સી રિસ્ક મેનેજ કરવું જટિલ બનશે. બજારમાં લિક્વિડિટી ઘટવાની શક્યતા છે. દેશનું ફોરેક્સ રિઝર્વ ઓક્ટોબરની શરૂઆતમાં અંદાજે $734 અબજ હતું, હવે તમામની નજર RBI ના આ ડગલાં બાદ રૂપિયાની સ્થિરતા પર રહેશે.