આગામી ઓગસ્ટ 3-5 ની મોનેટરી પોલિસી મીટિંગમાં રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) તેના બેન્ચમાર્ક વ્યાજ દરો યથાવત જાળવી રાખે તેવી પ્રબળ શક્યતા છે. વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઇલની અણધારી અસ્થિરતાને કારણે RBI સાવચેતીનો અભિગમ અપનાવી શકે છે.
વ્યાજ દરો યથાવત રહેવાની અપેક્ષા
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) 3 થી 5 ઓગસ્ટ દરમિયાન યોજાનારી તેની દ્વિ-માસિક બેઠક માટે તૈયારી કરી રહી છે. બજારના મોટાભાગના નિષ્ણાતો અને અર્થશાસ્ત્રીઓ માની રહ્યા છે કે RBI આ વખતે વ્યાજ દરોમાં કોઈ ફેરફાર નહીં કરે. આ પહેલા એવી શક્યતા સેવાઈ રહી હતી કે RBI દરોમાં વધારો કરી શકે છે, પરંતુ હવે સ્થિતિ બદલાઈ છે.
ક્રૂડ ઓઇલની અસ્થિરતા મુખ્ય કારણ
આ સાવચેતીભર્યા વલણનું મુખ્ય કારણ વૈશ્વિક ઊર્જા બજારોમાં જોવા મળી રહેલી અસ્થિરતા છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ તાજેતરમાં $102 પ્રતિ બેરલની છ અઠવાડિયાની ઊંચી સપાટીએ પહોંચ્યા હતા, અને હવે તે ઘટીને $85 ની આસપાસ આવી ગયા છે. ભલે ભાવ ઘટ્યા હોય, પરંતુ RBI ભાવ સ્થિરતાને પ્રાધાન્ય આપશે, કારણ કે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં અચાનક થયેલો વધારો ઘરેલું ફુગાવાને સીધી અસર કરી શકે છે.
ફુગાવા અને વૃદ્ધિનો આઉટલૂક
ક્રૂડ ઓઇલના દબાણ છતાં, ભારતીય અર્થતંત્રના આંતરિક આંકડા પ્રમાણમાં સ્થિર છે. પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં સરેરાશ ફુગાવાનો દર 4% નોંધાયો હતો, જે RBI ના 2% થી 6% ના લક્ષ્યાંક બેન્ડમાં આરામદાયક રીતે આવે છે. જોકે RBI એ નાણાકીય વર્ષ 2027 માટે ફુગાવાનો અંદાજ 4.6% થી વધારીને 5.1% કર્યો છે, પરંતુ તાજેતરમાં કોમોડિટીના ભાવમાં થયેલા ઘટાડાથી થોડી રાહત મળી છે. નાણાકીય વિશ્લેષકો સૂચવે છે કે જ્યાં સુધી ઓઇલના ભાવ લાંબા ગાળાના ફુગાવાને અસર ન કરે, ત્યાં સુધી MPC 'રાહ જુઓ અને જુઓ' ની વ્યૂહરચના ચાલુ રાખશે.
આર્થિક વૃદ્ધિ પણ સ્થિરતા દર્શાવી રહી છે. બજારની અપેક્ષા મુજબ, RBI નાણાકીય વર્ષ માટે વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિનો અંદાજ 6.6% પર યથાવત રાખશે. આ મજબૂતાઈ મજબૂત સ્થાનિક માંગ, ધિરાણમાં વૃદ્ધિ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર તથા મૂડી અસ્કયામતો પર સતત સરકારી ખર્ચને આભારી છે. સારા ચોમાસાની પણ અપેક્ષા છે, જે વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓ સામે રક્ષણ પૂરું પાડશે.
ચલણ અને મૂડી પ્રવાહ પર ફોકસ
વ્યાજ દરો ઉપરાંત, આગામી પોલિસી ચર્ચામાં મૂડી પ્રવાહ (capital inflows) પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે. RBI ફોરેન કરન્સી નોન-રેસિડેન્ટ (FCNR) બેંક ડિપોઝિટ્સના પ્રવાહ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યું છે. ડેટા દર્શાવે છે કે લગભગ $32 બિલિયન આ ચેનલ દ્વારા સિસ્ટમમાં આવી ચૂક્યા છે, અને સપ્ટેમ્બરના અંત સુધીમાં કુલ પ્રવાહ $80 બિલિયન સુધી પહોંચી શકે છે. આ આંકડાઓને ધ્યાનમાં લેતા, RBI તેના હાલના સ્વેપ વિન્ડોઝની અસરકારકતાનું મૂલ્યાંકન કરી શકે છે અને તરલતા (liquidity) નું સંચાલન કરવા તથા ચલણને સ્થિર કરવા માટે વધુ પગલાં વિચારી શકે છે.
ઓગસ્ટની શરૂઆતમાં પોલિસી કમિટીની બેઠક મળશે ત્યારે, રોકાણકારો માટે મુખ્ય અવલોકનક્ષમ બાબતો ફુગાવાના માર્ગ વિશે RBI નું સત્તાવાર નિવેદન, ચાલુ ખાતા પર વૈશ્વિક તેલના ભાવની વધઘટની અસર અને મૂડી પ્રવાહને ટેકો આપતા પગલાંઓમાં કોઈપણ સંભવિત ગોઠવણ હશે.