બેંકિંગ સિસ્ટમમાં રહેલા **₹3.4 લાખ કરોડથી વધુના** સરપ્લસને મેનેજ કરવા માટે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) એ **₹6 લાખ કરોડની** વેરીએબલ રેટ રિવર્સ રેપો (VRRR) ઓક્શન શરૂ કરી છે. વિદેશી મૂડીના **$72.85 અબજ** ના ભારે પ્રવાહ બાદ સેન્ટ્રલ બેંક આ પગલું ભરી રહી છે.
RBI કેમ કરી રહી છે આવું?
ઓગસ્ટ 2026 દરમિયાન ભારતીય બેંકિંગ સિસ્ટમમાં સરેરાશ ₹3.4 લાખ કરોડ કરતા વધુની રોકડ જમા થઈ ગઈ હતી. આ વધારાની તરલતાને અંકુશમાં લેવા માટે RBI એ 15 દિવસની વેરીએબલ રેટ રિવર્સ રેપો (VRRR) ઓક્શનની જાહેરાત કરી છે, જેનું કદ ₹6 લાખ કરોડ રાખવામાં આવ્યું છે.
વિદેશી મૂડીનો મોટો પ્રવાહ
આ સ્થિતિ પાછળનું મુખ્ય કારણ વિદેશી મૂડીનો ભારે ધસારો છે. 21 ઓગસ્ટ, 2026 સુધીમાં, ભારતમાં સ્પેશિયલ USD-INR સ્વેપ વિન્ડો દ્વારા $72.85 અબજ આવ્યા છે, જેમાં $65.4 અબજ જેટલો હિસ્સો FCNR(B) ડિપોઝિટનો છે. આનાથી ફોરેક્સ રિઝર્વ તો મજબૂત થયું છે, પરંતુ બેંકો પાસે જરૂર કરતા વધારે કેશ આવી ગઈ છે.
બેંકિંગ સેક્ટર અને રોકાણકારો પર અસર
આ વધારે પડતી રોકડ બેંકોના નેટ ઇન્ટરેસ્ટ માર્જિન (NIM) પર દબાણ લાવી શકે છે. જ્યારે બેંકો પાસે વધુ કેશ હોય અને સામે લોન લેનારાઓ ઓછા હોય, ત્યારે તેમની આવક પર અસર પડે છે. RBI અત્યારે રેપો રેટને 5.25% પર સ્થિર રાખીને રિવર્સ રેપો દ્વારા આ માર્કેટને સ્ટેબિલાઈઝ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
હવે રોકાણકારોની નજર આગામી મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) ની બેઠક પર રહેશે, કારણ કે આ તરલતા ઘટાડવાના પગલાં બોન્ડ માર્કેટ અને વ્યાજ દરોના આઉટલુક માટે સંકેત આપશે.