દેશની બેંકિંગ સિસ્ટમમાં કેશની તીવ્ર તંગી જોવા મળી છે. બેંકિંગ લિક્વિડિટી જે અગાઉ **₹48,000 કરોડ**થી વધુ હતી, તે ઘટીને માત્ર **₹541.95 કરોડ** પર પહોંચી ગઈ છે. આ કટોકટીને પહોંચી વળવા અને વ્યાજ દરોને સ્થિર રાખવા માટે RBI એ વેરિએબલ રેટ રેપો (VRR) ઓક્શન દ્વારા સિસ્ટમમાં **₹2 લાખ કરોડ**નો પૂરવઠો ઠાલવ્યો છે.
કેશ ક્રંચ પાછળના કારણો
આ આકસ્મિક લિક્વિડિટી કટોકટી પાછળ અનેક પરિબળો જવાબદાર છે. મુખ્યત્વે ટેક્સ પેમેન્ટ્સ (Tax Outflows) ને કારણે સરકારી તિજોરીમાં મોટું ફંડ ગયું છે, જે બેંકિંગ સિસ્ટમમાંથી રોકડ બહાર ખેંચાય છે. આ ઉપરાંત, તહેવારોની સિઝનમાં લોકો દ્વારા કેશની માંગમાં થયેલો વધારો અને રાજ્ય સરકારો દ્વારા કરાયેલી બોરોઈંગ ઓક્શને સિસ્ટમમાં તરલતા ઘટાડી દીધી છે.
વ્યાજ દરો પર દબાણ
તરલતા ઘટવાને કારણે બેંકો વચ્ચે રાતોરાત લોન લેવાના દરો, જેને 'કોલ મની રેટ્સ' કહેવાય છે, તે RBI ના 5.50% ના રેપો રેટ બેન્ચમાર્કથી ઉપર નીકળી ગયા હતા. બજારમાં અસ્થિરતા ન ફેલાય તે માટે સેન્ટ્રલ બેંકે તાત્કાલિક હસ્તક્ષેપ કર્યો છે.
રોકાણકારો માટે શું મહત્વનું છે?
ટૂંકા ગાળાના વ્યાજ દરો પર આ સ્થિતિની સીધી અસર જોવા મળી શકે છે. જો લિક્વિડિટી નીચી રહેશે, તો બિઝનેસ અને વ્યક્તિગત લોનના વ્યાજ દરો પર દબાણ આવી શકે છે. આગામી દિવસોમાં ગવર્મેન્ટ સ્પેન્ડિંગ દ્વારા કેટલી રોકડ બજારમાં પાછી ફરે છે અને તહેવારની માંગ કેવી રીતે સ્થિર થાય છે તે જોવું હવે મહત્વનું રહેશે. જો સ્થિતિ સામાન્ય નહીં થાય, તો RBI એ ફરીથી લિક્વિડિટી મેનેજમેન્ટ માટે એક્શન લેવા પડી શકે છે.