Reserve Bank of India (RBI) એ મોંઘવારી પર લગામ લગાવવા માટે રેપો રેટમાં **25 બેસિસ પોઈન્ટ**નો વધારો કરીને તેને **5.50%** કરી દીધો છે. આ નિર્ણય સાથે સેન્ટ્રલ બેન્કે 'કેલિબ્રેટેડ ટાઈટનિંગ'નું વલણ અપનાવ્યું છે.
RBI ના આ નિર્ણય બાદ હવે દેશની બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં મોટો ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. પોલિસી રેટમાં થયેલો આ વધારો બેન્કોના ઓવરનાઈટ ફંડિંગ અને લિક્વિડિટી મેનેજમેન્ટની પદ્ધતિને સીધી અસર કરશે.
બેન્કિંગ લિક્વિડિટીમાં બદલાતા ટ્રેન્ડ્સ
ચાલુ નાણાકીય વર્ષના પ્રથમ છ મહિના (એપ્રિલ-સપ્ટેમ્બર 2026) ના ડેટા પર નજર કરીએ તો, બેન્કોની લોન લેવાની રીતમાં મોટું પરિવર્તન આવ્યું છે. પબ્લિક સેક્ટર બેન્કો (PSBs) હવે કોલેટરલાઈઝ્ડ ઓવરનાઈટ માર્કેટમાં વધુ સક્રિય બની છે, જેનો તેમનો હિસ્સો અગાઉના 32% થી વધીને 35% પર પહોંચ્યો છે. બીજી તરફ, પ્રાઈવેટ બેન્કોએ ટ્રાય-પાર્ટી રેપો માર્કેટ પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને તેને 24% થી ઘટાડીને 14% કરી દીધી છે, જે તેમની સાવચેતીભરી નીતિ દર્શાવે છે.
કોલેટરલાઈઝ્ડ ફંડિંગ કેમ મહત્વનું છે?
ઓવરનાઈટ મની માર્કેટમાં કુલ ટ્રાન્ઝેક્શનના 97% હિસ્સો કોલેટરલાઈઝ્ડ સાધનોનો છે. બેન્કો સરકારી સિક્યોરિટીઝ ગીરો મૂકીને ફંડ મેળવવાનું પસંદ કરે છે, કારણ કે અન-કોલેટરલાઈઝ્ડ માર્કેટ માત્ર 3% જેટલું જ સીમિત છે. આ સાબિત કરે છે કે અસ્થિર વાતાવરણમાં બેન્કો જોખમ લેવાને બદલે સુરક્ષિત વિકલ્પો પસંદ કરી રહી છે.
રોકાણકારો અને ગ્રાહકો માટે અસર
રેપો રેટ 5.50% થવાથી હોમ, ઓટો અને પર્સનલ લોન મોંઘી થવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે. બેન્કોના ડિપોઝિટ ખર્ચમાં વધારો થશે, અને બોન્ડ યીલ્ડ વધવાથી તેમની પોર્ટફોલિયો વેલ્યુએશન પર દબાણ આવી શકે છે. રિયલ એસ્ટેટ અને કન્ઝ્યુમર ગૂડ્સ જેવા સેક્ટર્સ માટે આ સમય પડકારજનક બની શકે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે બેન્કો ગ્રાહકો પર આ બોજ કેટલી ઝડપથી ટ્રાન્સફર કરે છે.