Reserve Bank of India (RBI) ની નેટ શોર્ટ ડોલર પોઝિશન જુલાઈમાં વધીને રેકોર્ડ **$136.77 અબજ** પર પહોંચી ગઈ છે. રૂપિયાને સ્થિર રાખવા માટે અપનાવેલી આ નવી રણનીતિને કારણે ભારતનું ફોરેક્સ રિઝર્વ વધીને **$729.3 અબજ** ની ઊંચાઈએ પહોંચ્યું છે.
RBI ની નવી ચલણ રણનીતિ
Reserve Bank of India (RBI) એ કરન્સી મેનેજમેન્ટમાં એક નવો સીમાચિહ્ન સર કર્યો છે. જુલાઈના અંત સુધીમાં, ફોરવર્ડ માર્કેટમાં સેન્ટ્રલ બેંકની નેટ શોર્ટ ડોલર પોઝિશન વધીને રેકોર્ડ $136.77 અબજ થઈ ગઈ છે. આ આંકડો એ દર્શાવે છે કે બેંકે ભવિષ્યના કોન્ટ્રાક્ટ્સ દ્વારા કેટલા ડોલર વેચવાનું વચન આપ્યું છે. આ રણનીતિનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વાસ્તવિક ફોરેક્સ રિઝર્વને વેચ્યા વગર રૂપિયાના મૂલ્યને કંટ્રોલમાં રાખવાનો છે.
સ્વેપ ફેસિલિટીનો જાદુ
આ પોઝિશનમાં વધારો મુખ્યત્વે 'ડોલર-રૂપી સ્વેપ' નામની ખાસ પહેલને કારણે થયો છે. ઓગસ્ટના અંત સુધીમાં, RBI આ સુવિધા દ્વારા આશરે $73 અબજ નો ઇનફ્લો મેળવવામાં સફળ રહી છે. જેમાં $65.4 અબજ જેટલી મોટી રકમ Foreign Currency Non-Resident (FCNR(B)) ડિપોઝિટમાંથી આવી છે. આ સ્વેપિંગને કારણે ભારતનું કુલ ફોરેક્સ રિઝર્વ વધીને રેકોર્ડ $729.3 અબજ પર પહોંચ્યું છે.
લોંગ-ટર્મ કોન્ટ્રાક્ટ્સ પર ફોકસ
RBI હવે લાંબા ગાળાના કોન્ટ્રાક્ટ્સ પર વધુ ભરોસો કરી રહી છે. ડેટા મુજબ, કુલ લાયબિલિટીમાંથી $91.54 અબજ એવા કોન્ટ્રાક્ટ્સ છે જે એક વર્ષ પછી મેચ્યોર થશે, જે જૂન મહિનામાં $64.21 અબજ હતા.
ભવિષ્યના જોખમો અને પડકારો
આ પોઝિશન્સ કાયમી નથી; જ્યારે આ કોન્ટ્રાક્ટ્સ મેચ્યોર થશે, ત્યારે RBI એ તેને એવી રીતે મેનેજ કરવા પડશે કે જેથી રૂપિયા પર અચાનક દબાણ ન આવે. હવે જ્યારે FCNR(B) સ્વેપ વિન્ડો પૂરી થઈ રહી છે, ત્યારે માર્કેટની નજર એ વાત પર છે કે RBI કઈ રીતે ટ્રેડિશનલ માર્કેટ ઇન્ટરવેન્શન તરફ વળશે.
આગામી સમયમાં, રૂપિયાની ચાલ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને US Federal Reserve ની વ્યાજ દરની પોલિસી પર વધુ નિર્ભર રહેશે. માર્કેટ એક્સપર્ટ્સ હવે એ વાત પર ધ્યાન આપી રહ્યા છે કે સિસ્ટમમાં આવેલી લિક્વિડિટીને RBI કેવી રીતે બેલેન્સ કરે છે.