Reserve Bank of India (RBI) રૂપિયાના મૂલ્યને સ્થિર રાખવા માટે બેધારી રણનીતિ અપનાવી રહ્યું છે. ચોક્કસ એક્સચેન્જ રેટને બચાવવાને બદલે, સેન્ટ્રલ બેંક ડૉલરના વેચાણ દ્વારા બજારની અસ્થિરતા ઘટાડવા પર ધ્યાન આપી રહી છે જેથી અર્થતંત્રને સ્પેક્યુલેટિવ પેનિકથી બચાવી શકાય.
RBI ની રણનીતિ પાછળનું ગણિત
માર્કેટમાં હાલમાં એક જ ચર્ચા છે: શું RBI રૂપિયાના કોઈ ખાસ સ્તરને બચાવી રહ્યું છે કે ફક્ત માર્કેટની અસ્થિરતા (Volatility) ઘટાડી રહ્યું છે? લેટેસ્ટ ડેટા સૂચવે છે કે સેન્ટ્રલ બેંક લિક્વિડિટીના આંચકાઓને શોષવા માટે ફોરેક્સ માર્કેટમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવી રહી છે.
ઓગસ્ટથી સપ્ટેમ્બર સુધીના આંકડા
ઓગસ્ટ મહિનામાં RBI એ ભારે હસ્તક્ષેપ કર્યો હતો. તે સમયે $74.47 અબજની ખરીદી સામે $31.21 અબજનું વેચાણ કરવામાં આવ્યું હતું. આનું મુખ્ય કારણ FCNR બેંક ડિપોઝિટમાં આવેલો ઉછાળો હતો. પરિણામે, રૂપિયો 95.00 થી 95.35 ની રેન્જમાં જ રહ્યો હતો.
જોકે, સપ્ટેમ્બર પછી સ્થિતિ બદલાઈ છે. ફોરેક્સ રિઝર્વમાં $56 અબજનો ઘટાડો નોંધાયો છે અને એવી ધારણા છે કે $60 અબજથી વધુનું ડૉલર વેચાણ કરી સેન્ટ્રલ બેંકે રૂપિયાને 97 ના સ્તરથી નીચે જતો અટકાવ્યો છે. ઓક્ટોબરની શરૂઆતમાં જ્યારે રૂપિયો 96.80 પર પહોંચ્યો હતો, ત્યારે RBI એ સ્પેક્યુલેટિવ ટ્રેડિંગ પર નિયંત્રણો લાદીને સ્થિતિ સંભાળી લીધી હતી.
રોકાણકારો માટે શું છે મહત્વ?
RBI ની આ નીતિની સીધી અસર તમારા પોર્ટફોલિયો પર પડે છે:
- ઈમ્પોર્ટ કરનાર કંપનીઓ: ઓઈલ અને ઈલેક્ટ્રોનિક્સ સેક્ટરને રૂપિયામાં નબળાઈથી નુકસાન થઈ શકે છે, કારણ કે તેમની ખરીદી મોંઘી પડે છે.
- એક્સપોર્ટ સેક્ટર: આઈટી અને ફાર્મા જેવી કંપનીઓ માટે રૂપિયામાં ઘટાડો ફાયદાકારક સાબિત થાય છે, કારણ કે તેમની આવક વિદેશી ચલણમાં હોય છે.
- FII નો પ્રવાહ: જો રૂપિયો વધુ પડતો અસ્થિર રહે તો વિદેશી રોકાણકારો (FIIs) ડરી શકે છે, જે ભારતીય શેરબજાર માટે નકારાત્મક બની શકે છે.
આગામી સમય માટે શું જોવું?
RBI નું લક્ષ્ય માત્ર ફુગાવાને કાબૂમાં રાખવાનું અને નાણાકીય સ્થિરતા જાળવવાનું છે. રોકાણકારોએ હવે સાપ્તાહિક ફોરેક્સ રિઝર્વના ડેટા પર નજર રાખવી જોઈએ. સાથે જ, ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને US Federal Reserve ના વ્યાજ દરના નિર્ણયો પણ રૂપિયાની દિશા નક્કી કરવામાં મહત્વનો ભાગ ભજવશે.