RBI એ ફોરેન એક્સચેન્જ મેનેજમેન્ટ (FEMA) રેગ્યુલેશન્સ, 2026 અંતર્ગત વ્યક્તિગત ઉપયોગકર્તાઓને નવી રિપોર્ટિંગ જવાબદારીઓમાંથી મુક્તિ આપી છે. હવે રિપોર્ટિંગનું કામ ઓથોરાઈઝ્ડ બેંકો કરશે અને વેપારીઓ માટે ₹10 લાખ સુધીના વ્યવહારમાં સેલ્ફ-ડેક્લેરેશનની સુવિધા મળી છે.
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ 1 ઓક્ટોબરથી અમલી બનેલા ફોરેન એક્સચેન્જ મેનેજમેન્ટ (Export and Import of Goods and Services) રેગ્યુલેશન્સ, 2026 અંગે સ્પષ્ટતા કરી છે. સેન્ટ્રલ બેંકે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે વ્યક્તિગત સ્વરૂપના વિદેશી હૂંડિયામણના વ્યવહારો માટે હવે સામાન્ય વ્યક્તિઓએ કોઈ અલગ રિપોર્ટિંગ કરવાની જરૂર નથી. આ નિર્ણયથી ફ્રીલાન્સર્સ અને નાના સેવા નિકાસકારોમાં રહેલી અનિશ્ચિતતા દૂર થઈ છે.
જવાબદારી હવે બેંકોની
નવા નિયમો હેઠળ, ટ્રેડ ટ્રાન્ઝેક્શન રિપોર્ટિંગની જવાબદારી હવે ગ્રાહકને બદલે ઓથોરાઈઝ્ડ ડીલર (AD) બેંકોની રહેશે. બેંકોએ હવે સેન્ટ્રલ બેંકના ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ પર તમામ ડેટા ટ્રાન્સમિશનનું કામ સંભાળવાનું રહેશે. આ ફેરફારનો મુખ્ય હેતુ મેન્યુઅલ ફાઇલિંગને ઘટાડીને સમગ્ર પ્રક્રિયાને ઓટોમેટેડ અને સરળ બનાવવાનો છે.
વેપારીઓ માટે શું બદલાયું?
નાના વેપારીઓ અને MSMEs માટે નિયમો વધુ સરળ બનાવવામાં આવ્યા છે. હવે ₹10 લાખ સુધીના માલ અને સેવાના વ્યવહારો માટે નિકાસકારો અને આયાતકારો ફક્ત સેલ્ફ-ડેક્લેરેશન આપી શકશે. આનાથી વહીવટી બોજમાં ઘટાડો થશે.
સાવચેતી રાખવી જરૂરી
જોકે વ્યક્તિગત વ્યવહારો મુક્ત છે, પરંતુ ફ્રીલાન્સર્સ અને સેવા નિકાસકારોએ સાવધ રહેવું પડશે. જો તમે તમારી કોમર્શિયલ આવકને ભૂલથી 'વ્યક્તિગત' વ્યવહાર તરીકે દર્શાવશો, તો ટેક્સ અથવા રેગ્યુલેટરી સ્ક્રૂટિનીનો સામનો કરવો પડી શકે છે. ઉપરાંત, નિકાસકારોએ સર્વિસ માટેના Export Declaration Forms (EDF) ના અપડેટેડ નિયમો પર નજર રાખવી જોઈએ, કારણ કે ફોર્મ ફાઇલિંગમાં ચોકસાઈ રાખવી આવશ્યક છે. ટૂંક સમયમાં જ RBI આ અંગે વિગતવાર FAQ પણ જાહેર કરશે, જે તમામ મૂંઝવણો દૂર કરવામાં મદદરૂપ થશે.