Reserve Bank of India (RBI) ના E-Kuber પ્લેટફોર્મ પર આજે ટેકનિકલ સમસ્યા સર્જાતા **₹7 લાખ કરોડની** લિક્વિડિટી ઓક્શન ખોરવાઈ ગઈ હતી. સિસ્ટમ ડાઉન થવાને કારણે બેંકો બિડિંગ કરી શકી નહોતી, જેના પગલે સેન્ટ્રલ બેંકે તાત્કાલિક ધોરણે ઇમરજન્સી ઓવરનાઈટ વિથડ્રોઅલ કરવું પડ્યું હતું.
સિસ્ટમ ફેલ થવાથી મચી દોડધામ
૭ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ના રોજ RBI એ ₹7 લાખ કરોડની સિસ્ટમમાંથી વધારાની તરલતા (Liquidity) શોષવા માટે ૩૦-દિવસની વેરીએબલ રેટ રિવર્સ રેપો ઓક્શનનું આયોજન કર્યું હતું. જોકે, E-Kuber પોર્ટલમાં આવેલી ટેકનિકલ ખામીને કારણે બેંકો બિડ્સ મૂકવામાં નિષ્ફળ રહી હતી. આ ઓક્શનનો પ્રતિસાદ અપેક્ષા કરતા ઘણો ઓછો રહ્યો હતો, જેના કારણે RBI ની લિક્વિડિટી મેનેજમેન્ટની યોજનામાં અડચણ ઊભી થઈ હતી.
રેકોર્ડ લિક્વિડિટી સામે પડકાર
હાલમાં ભારતીય બેંકિંગ સિસ્ટમમાં ₹10 લાખ કરોડથી વધુનો સરપ્લસ લિક્વિડિટીનો ભરાવો જોવા મળી રહ્યો છે. વિદેશી હૂંડિયામણની આવક અને ખાસ કરીને USD 136 બિલિયનના FCNR(B) ડિપોઝિટ સ્કીમના ભંડોળને કારણે બેંકો પાસે કેશનો પ્રવાહ વધ્યો છે. જ્યારે સિસ્ટમમાં જરૂર કરતા વધુ કેશ હોય ત્યારે ટૂંકા ગાળાના વ્યાજ દરોમાં અસ્થિરતા આવવાની શક્યતા વધી જાય છે.
ઓપરેશનલ રિસ્ક પર સવાલ
આ ઘટનાએ RBI ના ડિજિટલ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની મજબૂતી સામે કેટલાક પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. સેન્ટ્રલ બેંક જ્યારે આટલા મોટા પાયે લિક્વિડિટી મેનેજમેન્ટ કરતી હોય ત્યારે ટેકનિકલ ડાઉનટાઈમ માર્કેટમાં અસમંજસ ઊભી કરી શકે છે. હાલ તો સ્થિતિ કાબૂમાં છે, પરંતુ રોકાણકારો અને માર્કેટ એક્સપર્ટ્સ હવે એ વાત પર નજર રાખી રહ્યા છે કે RBI પોતાની ડિજિટલ સિસ્ટમ્સને વધુ સુરક્ષિત અને રિલેએબલ બનાવવા માટે કેવા પગલાં લે છે.