Reserve Bank of India (RBI) એ પોતાની ખાસ FCNR(B) સ્વેપ ફેસિલિટીને સમય પહેલા જ સમેટી લીધી છે. આ પ્રોગ્રામ હેઠળ કુલ **$72.8 અબજ** નું ફોરેક્સ ઇનફ્લો મેળવ્યા બાદ હવે લિક્વિડિટી મેનેજમેન્ટ પર ધ્યાન આપવામાં આવશે.
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ નિર્ધારિત સમય મર્યાદા 30 સપ્ટેમ્બર, 2026 પહેલા જ તેની સ્પેશિયલ ફોરેન કરન્સી નોન-રેસિડેન્ટ (FCNR-B) સ્વેપ ફેસિલિટીને સત્તાવાર રીતે બંધ કરી દીધી છે. 21 ઓગસ્ટ, 2026 સુધીના આંકડા મુજબ, આ પ્રોગ્રામ દ્વારા દેશમાં કુલ $72.8 અબજ નું ફોરેન એક્સચેન્જ ઇનફ્લો આવ્યું છે, જે દેશના વિદેશી મુદ્રા ભંડાર માટે મોટું પ્રોત્સાહન છે.\n\nઆ કુલ રકમમાંથી $65.4 અબજ સીધા FCNR(B) ડિપોઝિટ દ્વારા આવ્યા છે, જ્યારે બાકીની રકમ અન્ય વિદેશી બોરોઇંગ દ્વારા એકત્ર કરવામાં આવી હતી. આ વિન્ડોને વહેલી બંધ કરવાનો અર્થ એ છે કે સેન્ટ્રલ બેંક પાસે હવે પૂરતા પ્રમાણમાં ફોરેક્સ રિઝર્વ છે અને તે હવે લિક્વિડિટી મેનેજમેન્ટમાં સંતુલન જાળવવા માંગે છે.\n\n### વોલેટિલિટી સામે રક્ષણ\n\nઆ સ્વેપ ફેસિલિટીનો મુખ્ય હેતુ રૂપિયાના મૂલ્યમાં કૃત્રિમ વધારો કરવાનો નહોતો, પરંતુ ડોલરની વધારાની માંગને શોષીને બજારમાં આવતી વોલેટિલિટી સામે રક્ષણ પૂરું પાડવાનો હતો. જ્યારે આ વિન્ડો કાર્યરત હતી, ત્યારે રૂપિયો 95 થી 96 ના રેન્જમાં સ્થિર રહ્યો હતો. મે 2026 માં જ્યારે રૂપિયો 97 ની નજીક પહોંચ્યો હતો, ત્યારે મોટી ગિરાવટનો ડર હતો, જેને રોકવામાં આ સ્કીમ સફળ રહી છે.\n\n### લિક્વિડિટી અને જોખમોનું વિશ્લેષણ\n\nRBI દ્વારા દરેક ડોલરને સ્વેપ કરવાના બદલામાં સ્થાનિક બેંકિંગ સિસ્ટમમાં તેટલા જ મૂલ્યના રૂપિયાની લિક્વિડિટી દાખલ કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ વધારાની લિક્વિડિટી મેનેજ કરવી હવે ખર્ચાળ બની રહી છે, તેથી જ આ વિન્ડો બંધ કરવાનો નિર્ણય લેવાયો છે.\n\nહવે રોકાણકારોએ ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ અને ભારત-અમેરિકા વચ્ચેના વ્યાજ દરોના તફાવત (Interest Rate Differentials) પર નજર રાખવી જોઈએ. વ્યાજ દરોના તફાવત ઘટવાને કારણે રૂપિયા પર દબાણ આવી શકે છે, પરંતુ દેશનું રેકોર્ડ ફોરેક્સ રિઝર્વ હાલમાં સૌથી મોટું સુરક્ષા કવચ બની રહેશે.