દેશની બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં વધારાની લિક્વિડિટીને નિયંત્રિત કરવા માટે Reserve Bank of India (RBI) એ મોટું પગલું ભર્યું છે. ઓવરનાઈટ રિવર્સ રેપો ઓક્શન દ્વારા RBI એ સિસ્ટમમાંથી **₹71,971 કરોડ** પાછા ખેંચ્યા છે.
બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં રહેલી અતિશય રોકડને કાબૂમાં લેવા માટે Reserve Bank of India (RBI) એ કમર કસી છે. લેટેસ્ટ ઓવરનાઈટ વેરિએબલ રેટ રિવર્સ રેપો ઓક્શનમાં ₹71,971 કરોડ જેટલી મોટી રકમ સિસ્ટમમાંથી શોષવામાં આવી છે. આ ઓક્શનમાં બિડ્સ 5.24% ના વેટડ એવરેજ રેટ પર ક્લિયર કરવામાં આવી હતી, જે બજારમાં ટૂંકા ગાળાના વ્યાજ દરો પર RBI ના મજબૂત નિયંત્રણને દર્શાવે છે.
લિક્વિડિટી સરપ્લસ કેમ વધ્યો?
હાલમાં બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં અંદાજે ₹4.92 લાખ કરોડ ની લિક્વિડિટી સરપ્લસ જોવા મળી રહી છે. આ વધારા પાછળના મુખ્ય કારણોમાં વિદેશી કરન્સી ડિપોઝિટનો પ્રવાહ, RBI દ્વારા કરવામાં આવેલા કરન્સી સ્વેપ અને મહિનાના અંતે સરકારી પગાર તથા પેન્શન માટે થતો ખર્ચ જવાબદાર છે. સિસ્ટમમાં રોકડની આ રેલમછેલને કારણે ટૂંકા ગાળાના વ્યાજ દરો RBI ના ટાર્ગેટ કરતા નીચે જઈ શકે છે, જે આર્થિક સ્થિરતા માટે જોખમી બની શકે છે.
સરકારી સિક્યોરિટીઝનું વેચાણ (Open Market Operations)
માત્ર રિવર્સ રેપો જ નહીં, પરંતુ RBI હવે ઓપન માર્કેટ ઓપરેશન્સ દ્વારા કાયમી ધોરણે રોકડ ઓછી કરવાના પ્રયાસો કરી રહી છે. આ વ્યૂહરચના હેઠળ બેન્કોને સરકારી સિક્યોરિટીઝ વેચવામાં આવી રહી છે. RBI એ 17 સપ્ટેમ્બરે ₹50,000 કરોડ, 21 સપ્ટેમ્બરે ₹25,000 કરોડ અને હવે 28 સપ્ટેમ્બરે વધુ ₹25,000 કરોડ ની સિક્યોરિટીઝ વેચવાની યોજના બનાવી છે. આ રીતે કુલ ₹1 લાખ કરોડ સિસ્ટમમાંથી બહાર કાઢવાનો પ્લાન છે.
રોકાણકારો માટે શું મહત્વ છે?
બજારના નિષ્ણાતો માને છે કે RBI ના આ પગલાં વ્યાજ દરોના વાતાવરણને સ્થિર રાખવા માટે ખૂબ જ જરૂરી છે. જો લિક્વિડિટી વધુ પડતી રહે તો ફુગાવાનું દબાણ વધી શકે છે. આ પગલાંથી બોન્ડ યીલ્ડ અને બેન્કોના ફંડના ખર્ચ પર સીધી અસર પડશે, જે અંતે ગ્રાહકો માટેના લેન્ડિંગ રેટ્સ (Lending Rates) નક્કી કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.