1 ઓક્ટોબર, 2026 થી RBI એ ક્રોસ-બોર્ડર સર્વિસ પેમેન્ટ્સ માટે વેલિડેશનની જવાબદારી સીધી કોમર્શિયલ બેંકો પર સોંપી છે. હવે બેંકોએ જાતે જ ટ્રેડ ડેટા અને કોન્ટ્રાક્ટ્સની ચકાસણી કરવી પડશે, જેનો સીધો પ્રભાવ બેંકોના ઓપરેશનલ ખર્ચ અને કમ્પ્લાયન્સ પર પડશે.
રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ઈન્ટરનેશનલ ટ્રેડ પેમેન્ટ્સની ક્લિયરન્સ પ્રક્રિયામાં મોટો ફેરફાર કરવા જઈ રહી છે. હવે બેંકો સેન્ટ્રલ બેંકની 'કોશન લિસ્ટ' (Caution List) પર નિર્ભર રહેવાને બદલે, પોતે જ સર્વિસ કોન્ટ્રાક્ટની સત્યતા તપાસવા માટે બંધાયેલી રહેશે. આ નિર્ણયને કારણે બેંકિંગ સેક્ટરના ટ્રેડ ફાયનાન્સ વિભાગો પર કામનું ભારણ નોંધપાત્ર રીતે વધશે.
કાનૂની અને ઓપરેશનલ જોખમો
બેંકર્સમાં હવે કાયદાકીય જવાબદારીને લઈને ચિંતાનો માહોલ છે. જો કોઈ બેંક ભૂલથી શંકાસ્પદ વ્યવહારને મંજૂરી આપે, તો Enforcement Directorate જેવી એજન્સીઓની તપાસનો સામનો કરવો પડી શકે છે. સર્વિસ ટ્રાન્ઝેક્શન્સમાં માલની હેરફેર જેવું કોઈ ભૌતિક પુરાવું હોતું નથી, તેથી કર્મચારીઓ માટે અસલી અને નકલી વ્યવહાર વચ્ચે તફાવત પારખવો મુશ્કેલ બનશે.
વ્યવસાય પર અસર
આ નવા નિયમોને કારણે બેંકોમાં 'રેગ્યુલેટરી આર્બિટ્રેજ' (Regulatory Arbitrage) નું જોખમ પણ ઉભું થયું છે. જે બેંકો કડક પાલન કરશે, ત્યાં ગ્રાહકોને કામગીરીમાં વિલંબ નડશે, જેનો લાભ વધુ છૂટછાટ આપતી બેંકોને મળી શકે છે. રોકાણકારોએ હવે બેંકોના આગામી ક્વાર્ટર રિઝલ્ટમાં તેમના આઈટી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને કમ્પ્લાયન્સ ખર્ચ પર ખાસ ધ્યાન આપવું જોઈએ.