ભારતનું ફોરેક્સ રિઝર્વ રેકોર્ડ **$785.71 અબજ** પર પહોંચ્યું છે. જૂન મહિનાથી અત્યાર સુધીમાં **$136 અબજ**થી વધુના ઇનફ્લોને કારણે આ આંકડો હાંસલ થયો છે, પરંતુ તેની સામે બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં લિક્વિડિટી વધતા RBI માટે ફુગાવાને નિયંત્રિત કરવાનો પડકાર સર્જાયો છે.
ભારતનું વિદેશી મુદ્રા ભંડાર ૪ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬ ના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં રેકોર્ડ $785.71 અબજ પર પહોંચ્યું છે. આ માત્ર એક સપ્તાહમાં થયેલો $44.9 અબજનો જંગી વધારો છે, જે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ની નવી પોલિસીઓને આભારી છે.
વધારાનું કારણ શું?
આ તેજી પાછળ જૂન ૨૦૨૬માં રજૂ કરાયેલી પોલિસીઓ જવાબદાર છે. જેમાં ફોરેક્સ સ્વેપ ફેસિલિટી અને NRI ડિપોઝિટ માટેના ખાસ પ્રોત્સાહનો સામેલ હતા, જેણે $136 અબજથી વધુનો મૂડી પ્રવાહ આકર્ષ્યો છે. વિદેશી ચલણની સંપત્તિમાં $47.5 અબજનો વધારો થયો છે, જોકે સોનાના ભંડારમાં $2.6 અબજનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો.
લિક્વિડિટી અને ભવિષ્યની જવાબદારીઓ
ભારે ડોલરના પ્રવાહને કારણે ભારતીય બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં લિક્વિડિટી સરપ્લસ ₹11 લાખ કરોડને વટાવી ગઈ છે. આ વધારાની રોકડને શોષવા માટે RBI સતત વેરિયેબલ રેટ રિવર્સ રેપો (VRRR) ઓક્શનનો ઉપયોગ કરી રહી છે જેથી ફુગાવો કાબૂમાં રહે.
નિષ્ણાતોના મતે, આ ઇનફ્લોનો મોટો હિસ્સો હેજિંગ ફેસિલિટી દ્વારા આવ્યો છે, જે RBI માટે ભવિષ્યની લાયબિલિટી (Forward Book Liabilities) સમાન છે. આગામી ૧૨ મહિનામાં RBI આ જવાબદારીઓ પૂરી કરવા ડોલરનું વેચાણ કરી શકે છે, જેના કારણે રિઝર્વ ફરી $750 અબજની આસપાસ સ્થિર થવાની શક્યતા છે.