RBI દ્વારા જાહેર કરાયેલા વર્ષ 2026 માટેના ફોરેન ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ડ્રાફ્ટ નિયમો વિવાદમાં આવ્યા છે. અધૂરા દસ્તાવેજો અને રૂલ 9 હેઠળની 'જોઈન્ટ લાયબિલિટી'ને કારણે પાલનનો ખર્ચ વધવાની અને માર્કેટમાં અનિશ્ચિતતા ફેલાવાની દહેશત છે.
RBI એ વર્ષ 2026 માટે ફોરેન એક્સચેન્જ મેનેજમેન્ટના નવા ડ્રાફ્ટ નિયમો પર જાહેર સલાહ-સૂચન પ્રક્રિયા શરૂ કરી છે. આનો ઉદ્દેશ્ય ભારતના ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ફ્રેમવર્કને આધુનિક બનાવવાનો છે, પરંતુ માર્કેટના જાણકારો આ પ્રક્રિયાની પારદર્શિતા સામે સવાલ ઉઠાવી રહ્યા છે. સમસ્યા એ છે કે જે મહત્વના દસ્તાવેજો અને FDI પોલિસી હોવી જોઈએ, તે હજુ સુધી જાહેર કરવામાં આવ્યા નથી.
રૂલ 9 થી વધશે પાલનનો ખર્ચ?
વિવાદનું મુખ્ય કેન્દ્ર 'રૂલ 9' છે, જેમાં પાલનની જવાબદારીમાં ફેરફાર સૂચવવામાં આવ્યો છે. અત્યાર સુધી ભારતીય કંપનીઓ જ આ કામ સંભાળતી હતી, પરંતુ હવે ફોરેન ઇન્વેસ્ટર્સે પણ જવાબદારી વહેંચવી પડશે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આનાથી કાનૂની અને વહીવટી ખર્ચમાં મોટો ઉછાળો આવશે અને વિદેશી મૂડીના પ્રવાહ પર પણ અસર પડી શકે છે.
તદુપરાંત, અનલિસ્ટ કંપનીઓમાં 10% થી ઓછું રોકાણ ધરાવતા FDI અને ફોરેન પોર્ટફોલિયો ઇન્વેસ્ટમેન્ટના વર્ગીકરણને લઈને પણ મૂંઝવણ છે. SEBI ના રિપોર્ટિંગ અને મોનિટરિંગને લઈને કોઈ સ્પષ્ટતા ન હોવાથી કંપનીઓ મૂંઝવણમાં છે.
રેગ્યુલેટરી ઈમ્પેક્ટ એસેસમેન્ટની માંગ
નિષ્ણાતો હવે OECD દેશોની જેમ ભારતમાં પણ 'રેગ્યુલેટરી ઈમ્પેક્ટ એસેસમેન્ટ' (RIA) ની માંગ કરી રહ્યા છે. આ પદ્ધતિમાં નવા નિયમો લાગુ કરતા પહેલા તેનો ખર્ચ-લાભ અને અન્ય એજન્સીઓ સાથેના સંભવિત સંઘર્ષોનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવે છે. કેનેડા અને યુકે જેવા દેશોમાં આવા એસેસમેન્ટ ફરજિયાત છે, જેનાથી રોકાણકારોનો વિશ્વાસ જળવાઈ રહે છે. ભારતીય ઇન્વેસ્ટરો હવે રાહ જોઈ રહ્યા છે કે શું સરકાર બાકીના એનેક્સર્સ જાહેર કરે છે કે પછી નિયમોમાં જરૂરી ફેરફાર કરે છે.