ભારતની ખાસ ઓવરસીઝ ડિપોઝિટ સ્કીમમાં **$100 બિલિયનથી** વધુનું ફંડ આવતા Reserve Bank of India (RBI) એ આ સુવિધા વહેલી બંધ કરી દીધી છે. આ લિક્વિડિટીના પ્રવાહથી ફોરેક્સ રિઝર્વ રેકોર્ડ **$729.3 બિલિયન** પર પહોંચ્યું છે, જેણે રૂપિયાને મજબૂતી આપી છે.
ફોરેક્સ રિઝર્વમાં તોતિંગ ઉછાળો
નોન-રેસિડેન્ટ ઇન્ડિયન્સ (NRIs) તરફથી આવેલા જંગી ભંડોળને કારણે ભારતનું વિદેશી મુદ્રા ભંડાર (Forex Reserves) 21 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ પૂરા થયેલા સપ્તાહમાં રેકોર્ડ $729.3 બિલિયન પર પહોંચ્યું છે. આ આંકડો સરકારની અપેક્ષા કરતા પણ ઘણો વધારે રહ્યો છે.
RBI નો મહત્વનો નિર્ણય
ભંડોળના આ ઝડપી પ્રવાહને રોકવા માટે, RBI એ સ્પેશિયલ સ્વેપ વિન્ડોને મૂળ સમયમર્યાદા 30 સપ્ટેમ્બરના બદલે 31 ઓગસ્ટ, 2026 ના રોજ જ બંધ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. બેન્કોને માત્ર 11 સપ્ટેમ્બર સુધી કોન્ટ્રાક્ટ થયેલી ડિપોઝિટ માટે જ સ્વેપની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ નિર્ણયનો હેતુ બજારમાં વધતી લિક્વિડિટી પર નિયંત્રણ મેળવવાનો છે.
રોકાણકારો માટે શું છે જોખમ?
આ ડિપોઝિટ્સને કારણે RBI ની બેલેન્સ શીટ પર ફોરવર્ડ ફોરેન એક્સચેન્જ કોન્ટ્રાક્ટ્સનું ભારણ વધ્યું છે. જુલાઈ 2026 સુધીમાં નેટ શોર્ટ પોઝિશન્સ લગભગ $136.8 બિલિયન પર પહોંચી ગઈ હતી. જો વૈશ્વિક આર્થિક સ્થિતિમાં ફેરફાર થાય, તો આ ટૂંકા ગાળાના ફંડ્સનો અચાનક આઉટફ્લો (Outflow) બજારમાં અસ્થિરતા પેદા કરી શકે છે.
હવે રોકાણકારોની નજર એ વાત પર છે કે RBI આ ડેરિવેટિવ જવાબદારીઓને કેવી રીતે મેનેજ કરે છે જેથી ચલણ બજારમાં કોઈ મોટો આંચકો ન લાગે.