ભારતમાં કરન્સી ઇન સર્ક્યુલેશન (CIC) માં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. આ આંકડો **13.5%** વધીને **₹43.46 લાખ કરોડ**ની ૫ વર્ષની ઊંચાઈએ પહોંચ્યો છે, જેના પગલે હવે RBI લિક્વિડિટી ઘટાડવાની તૈયારી કરી રહી છે.
દેશમાં રોકડનું પ્રમાણ ઝડપથી વધી રહ્યું છે. ઓક્ટોબર મહિનાના મધ્ય સુધીમાં કરન્સી ઇન સર્ક્યુલેશન ₹43.46 લાખ કરોડને સ્પર્શી ગયું છે, જે ગત વર્ષની સરખામણીએ 13.5% નો વધારો દર્શાવે છે. આ વૃદ્ધિ પાછળનું મુખ્ય કારણ જૂન મહિનામાં RBI દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી સ્પેશિયલ ડોલર-રૂપી સ્વેપ ફેસિલિટી છે, જેના દ્વારા $133 અબજના FCNR(B) ડિપોઝિટ એકત્ર કરવામાં આવ્યા હતા.
લિક્વિડિટી મેનેજમેન્ટમાં બદલાવ
છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં સિસ્ટમમાં વધારાની તરલતા (Liquidity) રહી છે. રિઝર્વ મની પણ 10.3% વધીને ₹53.24 લાખ કરોડ થઈ ગઈ છે. જોકે, હવે RBI ની રણનીતિ બદલાઈ રહી છે. તહેવારોની સિઝનમાં વધતી માંગને જોતા અને મોનેટરી સ્થિરતા જાળવવા માટે કેન્દ્રીય બેંક હવે સિસ્ટમમાંથી વધારાની લિક્વિડિટી પાછી ખેંચવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહી છે.
રોકાણકારો માટે શું છે મહત્વનું?
આ ફેરફાર આગામી સમયમાં ટૂંકા ગાળાના વ્યાજ દરો (Short-term interest rates) અને કંપનીઓની લોન લેવાની ક્ષમતા પર અસર કરી શકે છે. ભૂતકાળમાં RBI એ ઓપન માર્કેટ ઓપરેશન્સ (OMO) દ્વારા ₹8.8 લાખ કરોડ પૂરા પાડ્યા હતા, પરંતુ હવે સ્થિતિ અલગ છે. જોકે, મજબૂત આંતરિક માંગ અને સર્વિસ સેક્ટરના કારણે અર્થતંત્ર હાલ સ્થિર જણાય છે. આગામી દિવસોમાં રોકાણકારોએ RBI ના લિક્વિડિટી ડેટા પર ખાસ નજર રાખવી જોઈએ, કારણ કે તે વ્યાજ દરના ભાવિ વલણો નક્કી કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.