ભારતીય કોર્પોરેટ ગૃહો RBI ના કડક નિયમોથી બચવા માટે પોતાની બેલેન્સ શીટમાં મોટા ફેરફાર કરી રહ્યા છે. NBFC અને CIC ના નોર્મ્સમાંથી છૂટકારો મેળવવા માટે કંપનીઓ પોતાની આવક અને એસેટના માળખાને બદલી રહી છે.
ભારતીય કોર્પોરેટ ગૃહો RBI ના નિયમનકારી દાયરામાંથી બહાર રહેવા માટે સતત તેમના બિઝનેસ મોડલમાં ફેરફાર કરી રહ્યા છે. મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય 'Principal Business Test' ને ટાળવાનો છે, જેના દ્વારા સેન્ટ્રલ બેંક કંપનીઓને NBFC અથવા Core Investment Companies (CICs) તરીકે વર્ગીકૃત કરે છે. હાલના નિયમો મુજબ, જો કોઈ કંપનીની નાણાકીય અસ્કયામતો તેની કુલ અસ્કયામતોના 50% કરતા વધી જાય અને નાણાકીય આવક કુલ આવકના 50% થી વધુ હોય, તો તેને NBFC તરીકે નોંધણી કરાવવી ફરજિયાત છે.
નિયમોથી બચવા માટે કયા પેંતરા?
આ મર્યાદાથી નીચે રહેવા માટે ઘણી કંપનીઓ પોતાની નોન-ફાઈનાન્શિયલ આવક વધારી રહી છે. આ માટે તેઓ ઓછા માર્જિનવાળા પરંતુ મોટા વોલ્યુમ ધરાવતા કોમોડિટી ટ્રેડિંગનો સહારો લે છે. આ સિવાય, કેટલીક કંપનીઓ ફિઝિકલ રિયલ એસ્ટેટમાં રોકાણ વધારી રહી છે, જેથી તેમની નાણાકીય એસેટ્સનું પ્રમાણ ઓછું દેખાય અને તેઓ CIC રજિસ્ટ્રેશનમાંથી બચી શકે.
ઓડિટરની કડકાઈ અને રોકાણકારો માટે ચિંતા
Companies Act માં થયેલા ફેરફારો બાદ હવે ઓડિટરો માટે એ પ્રમાણિત કરવું ફરજિયાત બન્યું છે કે કંપની NBFC ની વ્યાખ્યામાં આવે છે કે નહીં. ખાસ કરીને ₹1,000 કરોડથી વધુની એસેટ ધરાવતા મોટા ગ્રુપ્સ હવે પ્રાઈવેટ ટ્રસ્ટ કે લિમિટેડ લાયબિલિટી પાર્ટનરશિપ જેવી જટિલ રચનાઓનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે.
રોકાણકારો માટે આ બાબત પારદર્શિતાના અભાવે જોખમી બની શકે છે. જ્યારે કંપની નાણાકીય એકમ તરીકે ક્લાસિફાય નથી થતી, ત્યારે તેને પોતાની ગ્રુપ-લેવલ લિવરેજ, આંતરિક લોન (inter-company loans) કે રિસ્ક મેનેજમેન્ટ વિશે NBFC જેવી સખત વિગતો આપવી પડતી નથી. RBI જે રીતે 'શેડો બેંકિંગ' પર નજર રાખી રહી છે, તે જોતાં રોકાણકારોએ આવી કંપનીઓના ડેટ મેનેજમેન્ટ પર સતત ધ્યાન રાખવું જોઈએ.