Indian Railways એ બ્રોડ-ગેજ નેટવર્કના **99.6%** ભાગનું ઇલેક્ટ્રિફિકેશન પૂર્ણ કરી લીધું છે અને **2015** થી ડીઝલનો વપરાશ **63%** ઘટાડ્યો છે. તેમ છતાં, સુરક્ષા અને ઓપરેશનલ જરૂરિયાતો માટે રેલવે હજુ પણ **2,500** ડીઝલ લોકોમોટિવ્સનો ઉપયોગ ચાલુ રાખશે.
ઓપરેશનલ સુરક્ષા અને ડીઝલની અનિવાર્યતા
રેલવેના આ નિર્ણય પાછળ સૌથી મોટું કારણ 'ઓપરેશનલ ઇન્સ્યોરન્સ' છે. ઇલેક્ટ્રિક ટ્રેનો સંપૂર્ણપણે ઓવરહેડ વાયરના પાવર સપ્લાય પર નિર્ભર છે. જો કોઈ ટેકનિકલ ખામી કે કુદરતી આફતને કારણે પાવર ગ્રીડ ફેલ થાય, તો ટ્રેન સેવાઓ ઠપ ન થઈ જાય તે માટે 2,500 ડીઝલ એન્જિન એક 'બેકઅપ' તરીકે તૈયાર રાખવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત, યાર્ડમાં શંટિંગ (Shunting) અને દુર્ગમ વિસ્તારો જેવા કે નોર્થ-ઈસ્ટ અને હેરિટેજ રૂટ્સ (જેમ કે Kalka-Shimla લાઈન) પર હજુ પણ ડીઝલ એન્જિન જ સૌથી વ્યવહારુ વિકલ્પ છે.
રેલવે PSUs પર અસર અને માર્કેટનું ચિત્ર
રેલવેના આ હાઇબ્રિડ મોડલને કારણે ઓપરેશનલ જટિલતા વધી છે, જેનો સીધો પ્રભાવ રેલવેના ઓપરેટિંગ રેશિયો પર પડે છે, જે સામાન્ય રીતે 98.4% ની આસપાસ રહે છે. જો રોકાણકારોની વાત કરીએ, તો IRFC, RVNL, IRCON અને RITES જેવી કંપનીઓના સ્ટોક્સમાં તાજેતરમાં મોટું કરેક્શન જોવા મળ્યું છે. આ ઘટાડો માત્ર ઓપરેશનલ કારણોસર નહીં, પણ કંપનીઓના વેલ્યુએશન અને ફાઇનાન્શિયલ ગ્રોથના ફરીથી મૂલ્યાંકનને કારણે આવ્યો છે.
ગ્રીન એનર્જી તરફનું ભવિષ્ય
રેલવેનું લક્ષ્ય 2030 સુધીમાં 'નેટ-ઝીરો' ઉત્સર્જન હાંસલ કરવાનું છે. આ માટે માત્ર ડીઝલ નહીં, પણ LNG-ડ્યુઅલ ફ્યુઅલ, બેટરી-પાવર્ડ એન્જિન અને હાઇડ્રોજન પ્રોપલ્શન પર કામ ચાલી રહ્યું છે. રોકાણકારોએ ખાસ કરીને આ ગ્રીન ટેકનોલોજી પાછળ થતા કેપિટલ ખર્ચ (Capex) પર નજર રાખવી જોઈએ, જે ભવિષ્યમાં રેલવેની કાર્યક્ષમતા નક્કી કરશે.