Central Railway એ નાણાકીય વર્ષ **2026-27** ના પ્રથમ છ મહિનામાં સ્ક્રેપ વેચીને **₹323.50 કરોડ**ની જંગી આવક ઊભી કરી છે. 'ઝીરો સ્ક્રેપ મિશન' હેઠળ હાથ ધરાયેલી આ ઝુંબેશથી માત્ર રેલવેના ખજાનામાં વધારો થયો નથી, પરંતુ રેલવે યાર્ડમાં પણ જગ્યા ખાલી થઈ છે.
કાર્યક્ષમતા અને આવકનો સંગમ
Indian Railways ના નેટવર્કમાં Central Railway એ સ્ક્રેપ ડિસ્પોઝલ મામલે સૌથી શાનદાર પ્રદર્શન કર્યું છે. એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર 2026 દરમિયાન કરવામાં આવેલી આ કામગીરીમાં જૂના અને નકામા સાધનોનો નિકાલ કરીને રેલવેએ ₹323.50 કરોડ એકત્રિત કર્યા છે.
શું-શું વેચવામાં આવ્યું?
આ અભિયાન 'Zero Scrap Mission' અને 'Swachhata Hi Seva' ઝુંબેશનો એક ભાગ છે. રેલવેએ આ સમયગાળા દરમિયાન 30,000 મેટ્રિક ટન કાયમી માર્ગના ભંગાર અને 1.72 લાખ જૂના રેલવે સ્લીપર્સનો નિકાલ કર્યો હતો. આ ઉપરાંત, સેવામાંથી દૂર કરાયેલા 23 લોકોમોટિવ્સ, 62 કોચ અને 70 વેગન્સને પણ વેચી દેવામાં આવ્યા છે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, ઈ-વેસ્ટ (Electronic Waste) વેચીને પણ રેલવેએ ₹1.11 કરોડથી વધુની કમાણી કરી છે.
વિભાગીય કામગીરી (Divisional Performance)
ઝોનના અલગ-અલગ વિભાગોએ આ લક્ષ્યાંક સિદ્ધ કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે:
- Bhusawal: ₹57.27 કરોડ
- Mumbai: ₹52.08 કરોડ
- Pune: ₹47.55 કરોડ
- Nagpur: ₹46.08 કરોડ
- Solapur: ₹14.69 કરોડ
શું છે આગળનું જોખમ?
રેલવે માટે આ એક આવકારદાયક 'Non-fare revenue' સ્ત્રોત છે, જે તેને માત્ર ટિકિટ અને નૂર ભાડા પર નિર્ભર રહેવાને બદલે અન્ય આવકના સાધનો પૂરા પાડે છે. જોકે, આ મોડેલ સીધું જ માર્કેટમાં રહેલા ધાતુના ભાવ પર આધારિત છે. જો મેટલના ભાવમાં ઘટાડો થાય, તો ભવિષ્યની આવક પર અસર પડી શકે છે. ઉપરાંત, આ સંસાધન મર્યાદિત છે; જેમ જેમ જૂનો ભંગાર પૂરો થશે, તેમ તેમ આ સ્તરની આવક જાળવી રાખવી રેલવે માટે મોટો પડકાર બની રહેશે.