Sovereign Gold Bonds (SGBs) ના રોકાણકારો માટે મહત્વપૂર્ણ સમાચાર! 31 જુલાઈ સુધીમાં ITR ભરતી વખતે SGB ના વ્યાજ અને કેપિટલ ગેઇન્સની ચોક્કસ માહિતી આપવી જરૂરી છે. AY 2026-27 માટેના નિયમો અને AY 2027-28 થી થનારા ફેરફારો જાણો.
ITR ફાઈલિંગની અંતિમ તારીખ નજીક: SGB રોકાણકારો માટે ખાસ
આવકવેરા રિટર્ન (ITR) ફાઈલ કરવાની અંતિમ તારીખ 31 જુલાઈ, 2026-27 નજીક આવી રહી છે. આ સમયે, Sovereign Gold Bonds (SGBs) માં રોકાણ કરનારા રોકાણકારોએ તેમના ટેક્સ રિપોર્ટિંગ પર ખાસ ધ્યાન આપવું પડશે. આ સરકારી સિક્યોરિટીઝ પર મળતા વ્યાજ અને કેપિટલ ગેઇન્સ માટે ટેક્સના ચોક્કસ નિયમો લાગુ પડે છે, જેનું પાલન કરવું રોકાણકારો માટે જરૂરી છે.
વ્યાજની આવક કેવી રીતે દર્શાવવી?
SGBs પર વાર્ષિક 2.5% વ્યાજ મળે છે, જે તમારી ઇન્કમ ટેક્સ સ્લેબ મુજબ સંપૂર્ણપણે ટેક્સેબલ છે. આ રકમને તમારા ITR ફોર્મમાં 'Schedule OS' (Income from Other Sources) હેઠળ દર્શાવવી જોઈએ. જોકે, મહત્વની વાત એ છે કે SGB વ્યાજ પર TDS (Tax Deducted at Source) લાગુ પડતો નથી, જે Income Tax Act ની કલમ 193 હેઠળ મુક્તિ ધરાવે છે. TDS કપાત ન થવાને કારણે, રોકાણકારોએ પોતાની જાતે આ આવક પર ગણતરી કરીને ટેક્સ ભરવાની જવાબદારી રહેશે.
કેપિટલ ગેઇન્સ અને મેચ્યોરિટી લાભ
વર્તમાન એસેસમેન્ટ યર (AY) 2026-27 માટે, મૂળ સબ્સ્ક્રાઇબર્સ (original subscribers) માટે કેપિટલ ગેઇન્સના કિસ્સામાં ટેક્સ નિયમો ખૂબ જ ફાયદાકારક છે. જો તમે SGBs ને મેચ્યોરિટી સુધી રાખો છો અને તેને સીધા રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) દ્વારા રિડીમ (redeem) કરાવો છો, તો તેના પર થતા કેપિટલ ગેઇન્સ ટેક્સ-ફ્રી (tax-exempt) છે. આ લાભને 'Schedule EI' (Exempt Income) હેઠળ ITR ફોર્મમાં દર્શાવી શકાય છે. ગોલ્ડના ભાવની વધઘટમાં ટેક્સ-કાર્યક્ષમ રીતે રોકાણ કરવા ઈચ્છતા રોકાણકારો માટે આ એક મોટું આકર્ષણ રહ્યું છે.
બજેટ 2026 થી ભવિષ્યમાં થનારા ફેરફારો
રોકાણકારોએ બજેટ 2026 માં થયેલા નીતિગત ફેરફારોથી વાકેફ રહેવું જોઈએ, જે AY 2027-28 થી લાગુ પડશે. મૂળ સબ્સ્ક્રાઇબર્સ માટે મેચ્યોરિટી રિડેમ્પશન પર ટેક્સ મુક્તિ યથાવત રહેશે. પરંતુ, જે રોકાણકારો SGBs ને સેકન્ડરી માર્કેટ (secondary market) માંથી ખરીદે છે, તેમના માટે આ નિયમ લાગુ પડશે નહીં. AY 2027-28 થી શરૂ થતા ફાઈલિંગ સાયકલમાં, સેકન્ડરી માર્કેટમાંથી ખરીદેલા SGBs પર થતા કેપિટલ ગેઇન્સ પર ટેક્સ ભરવો પડશે. આ ગેઇન્સને 'Schedule CG' (Capital Gains) હેઠળ રિપોર્ટ કરવા પડશે.
યોગ્ય ITR ફોર્મ પસંદ કરવું પણ ખુબ જ જરૂરી છે. તમારી અન્ય આવકના સ્ત્રોતને આધારે, તમે સામાન્ય રીતે ITR-2, ITR-3, અથવા ITR-4 નો ઉપયોગ કરશો. સરકારી સિક્યોરિટીઝ સંબંધિત ટેક્સ કાયદાઓ ખૂબ જ ચોક્કસ હોવાથી, તમારા વ્યાજ અને કેપિટલ ગેઇન્સને યોગ્ય શેડ્યૂલમાં દર્શાવવાથી આવકવેરા વિભાગ તરફથી નોટિસ આવવાની શક્યતા ઘટાડી શકાય છે. રોકાણકારોએ તેમના હોલ્ડિંગ પીરિયડ (holding period) અને ખરીદીની પદ્ધતિ – પછી ભલે તે પ્રારંભિક ઈશ્યૂ વખતે સબ્સ્ક્રાઇબ કર્યું હોય કે સેકન્ડરી માર્કેટમાંથી ખરીદ્યું હોય – તેનું મૂલ્યાંકન કરવું જોઈએ જેથી ભવિષ્યના ટેક્સ ગણતરી માટે યોગ્ય તૈયારી કરી શકાય.