વારસાગત ઘરેણાં વેચતા પહેલા સાવધાન! આ ટેક્સ નિયમોની જાણકારી છે જરૂરી

ઘણી ભારતીય પરિવારોમાં વર્ષોથી સોનાના ઘરેણાં વારસામાં મળતા હોય છે અને લોકો તેને વેચતી વખતે તેને સંપૂર્ણપણે ટેક્સ-ફ્રી માને છે. પરંતુ આવકવેરાના કાયદા મુજબ, વારસામાં મળેલા ઘરેણાં વેચવા એ એક ટેક્સપાત્ર વ્યવહાર છે. જો તમે આ બાબતે સાવધાન નહીં રહો તો આવકવેરા વિભાગ તરફથી નોટિસ મળી શકે છે.

ટેક્સપાત્ર વ્યવહાર કેવી રીતે સમજવો?

જ્યારે તમે વારસાગત ઘરેણાં વેચો છો, ત્યારે ટેક્સ વિભાગ 'કમ્બાઇન્ડ હોલ્ડિંગ પિરિયડ' (Combined Holding Period) તપાસે છે. જેમાં અસલી માલિક પાસે ઘરેણાં કેટલો સમય હતા અને તમારી પાસે કેટલો સમય રહ્યા, તે બંનેનો સરવાળો કરવામાં આવે છે. જો આ કુલ સમય ૨૪ મહિના કે તેથી ઓછો હોય, તો તેને શોર્ટ-ટર્મ કેપિટલ ગેઈન ગણવામાં આવે છે અને તમારા ટેક્સ સ્લેબ મુજબ ટેક્સ લાગે છે.

જો આ સમયગાળો ૨૪ મહિના થી વધુ હોય, તો તે લોન્ગ-ટર્મ કેપિટલ ગેઈન (LTCG) ગણાય છે. હાલના નિયમો મુજબ, આના પર ૧૨.૫% ના ફ્લેટ દરે ટેક્સ લાગે છે અને તેમાં ઈન્ડેક્સેશનનો લાભ મળતો નથી.

ખરીદ કિંમત (Cost of Acquisition) કેવી રીતે નક્કી કરવી?

નફાની ગણતરી કરવા માટે તમારે અગાઉના માલિકે જે કિંમતે દાગીના ખરીદ્યા હતા, તે કિંમતને આધાર બનાવવી પડશે. જો ઘરેણાં ૧લી એપ્રિલ, ૨૦૦૧ પહેલા ખરીદ્યા હોય, તો તમે તે તારીખની ફેર માર્કેટ વેલ્યુ (FMV) ને બેઝ કોસ્ટ તરીકે લઈ શકો છો. આ માટે રજિસ્ટર્ડ વેલ્યુઅર પાસે વેલ્યુએશન રિપોર્ટ મેળવવો અત્યંત જરૂરી છે.

કમ્પ્લાયન્સ અને જોખમો

ઘણીવાર યોગ્ય દસ્તાવેજોના અભાવે ટેક્સદાતાઓ મુશ્કેલીમાં મુકાય છે. તમારી ખરીદ રસીદો અથવા વેલ્યુએશન રિપોર્ટ સાચવી રાખવા જોઈએ, કારણ કે AIS (Annual Information Statement) માં દાગીનાના વેચાણની માહિતી પ્રતિબિંબિત થાય છે. જો તમારું ITR ડેટા સાથે મેચ નહીં થાય, તો આવકવેરા વિભાગ દ્વારા ઓટોમેટેડ વેરિફિકેશન માટે પૂછપરછ થઈ શકે છે. તેથી, વિલ (Will) અથવા ગિફ્ટ ડીડ જેવા દસ્તાવેજો સાથે રાખીને તમારા વ્યવહારને પારદર્શક રાખવો હિતાવહ છે.