શું તમે પણ 'No-Cost' EMI ના ઝાંસામાં આવી ગયા છો? આ સ્કીમ દેખાવમાં ઝીરો ઈન્ટરેસ્ટ વાળી લાગે છે, પણ હકીકતમાં તેમાં પ્રોસેસિંગ ફી, GST અને કેશ ડિસ્કાઉન્ટનું નુકસાન જોડાયેલું હોય છે. આ છુપા ખર્ચ ગણીએ તો તમારી ખરીદી પર **20%** થી વધુનો બોજ પડી શકે છે.
'No-Cost' EMI નું અસલી ગણિત
ફેસ્ટિવ સીઝન હોય કે મોટી ખરીદી, રિટેલર્સ અને લેન્ડર્સ 'No-Cost' EMI ની લાલચ આપીને ગ્રાહકોને આકર્ષે છે. પરંતુ આ માત્ર એક માર્કેટિંગ ટર્મ છે. વાસ્તવમાં, જ્યારે તમે EMI પસંદ કરો છો, ત્યારે તમે ઘણીવાર પ્રોડક્ટ પર મળતું 5% થી 10% સુધીનું કેશ ડિસ્કાઉન્ટ ગુમાવો છો. આ ગુમાવેલું ડિસ્કાઉન્ટ જ તમારા લોનનું વ્યાજ બની જાય છે, જે રિટેલર અને લેન્ડર બંનેને ફાયદો કરાવી આપે છે.
છુપા ખર્ચનો બોજ
ડિસ્કાઉન્ટ ગુમાવવા ઉપરાંત, ઘણા લેન્ડર્સ 1% થી 3% સુધીની પ્રોસેસિંગ ફી વસૂલે છે. એટલું જ નહીં, આ વ્યાજ કે ફી પર 18% GST લાગે છે. જ્યારે તમે આ તમામ ખર્ચનો સરવાળો કરો છો, ત્યારે વાસ્તવિક વ્યાજ દર 20% ને પણ ઓળંગી શકે છે. આથી, 'ઝીરો-પર્સન્ટ' કહેવાતી આ સ્કીમ તમને રોકડમાં ખરીદી કરતા પણ મોંઘી પડી શકે છે.
દેવાની જાળ અને ક્રેડિટ સ્કોર પર અસર
'ઇન્સ્ટોલમેન્ટ સ્ટેકિંગ' (Installment Stacking) એટલે કે નાની-નાની હપ્તે ઘણી વસ્તુઓ ખરીદવાની આદત તમારી મહિનાની કમાણી પર મોટો બોજ નાખી શકે છે. સૌથી મોટું જોખમ ત્યારે ઊભું થાય છે જ્યારે તમે એક પણ હપ્તો ચૂકવવાનું ચૂકી જાઓ છો. વર્ષ 2026 થી ક્રેડિટ બ્યુરો રિપોર્ટિંગ ખૂબ જ સખત બની ગયું છે, જ્યાં હવે સાપ્તાહિક અપડેટ્સ થાય છે. એક નાનો હપ્તો ચૂકી જવાથી પણ તમારો ક્રેડિટ સ્કોર ખરાબ થઈ શકે છે, જે ભવિષ્યમાં હોમ લોન કે એજ્યુકેશન લોન મેળવવામાં મોટી અડચણ બની શકે છે.
સાવચેતી કઈ રીતે રાખવી?
કોઈપણ વસ્તુ ખરીદતા પહેલા માત્ર હપ્તાની રકમ ન જુઓ. હંમેશા 'No-Cost' EMI કિંમત અને રોકડમાં ચૂકવાતી કિંમતની સરખામણી કરો. જો કેશ પેમેન્ટમાં ડિસ્કાઉન્ટ મળતું હોય, તો સમજી લેવું કે તમે વ્યાજ ચૂકવી જ રહ્યા છો. તમામ પ્રોસેસિંગ ફી અને ટેક્સ ગણીને કુલ ખર્ચની ગણતરી કરવી જ સમજદારી છે.