ભારતીય રોકાણકારો હવે પ્રોપર્ટીમાં રોકાણ કરવા માટે બે વિકલ્પો વચ્ચે મૂંઝવણ અનુભવે છે: REITs કે પછી ફિઝિકલ ફ્લેટ. જ્યાં REITs લિક્વિડિટી અને પ્રોફેશનલ મેનેજમેન્ટ આપે છે, ત્યાં ફિઝિકલ પ્રોપર્ટીમાં માલિકીનો અહેસાસ અને મહેનત બંને વધુ છે. બંને વચ્ચેના તફાવતને સમજવો ખૂબ જરૂરી છે.
ભારતીય પરિવારો માટે રિયલ એસ્ટેટ હંમેશા રોકાણનું મનપસંદ માધ્યમ રહ્યું છે, પરંતુ હવે રોકાણ કરવાની રીતો બદલાઈ રહી છે. આજે રોકાણકારો પરંપરાગત ફિઝિકલ ફ્લેટ ખરીદવા અને આધુનિક REITs (Real Estate Investment Trusts) માં રોકાણ કરવા વચ્ચેની પસંદગીમાં ફસાયેલા છે. આ બંને રોકાણના માધ્યમો અલગ-અલગ હેતુઓ પૂર્ણ કરે છે.
REITs: રિયલ એસ્ટેટનું મ્યુચ્યુઅલ ફંડ
REITs એક રીતે રિયલ એસ્ટેટ માટે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ જેવું કામ કરે છે. તેમાં રોકાણકારો પ્રોફેશનલ રીતે સંચાલિત પ્રોપર્ટી પોર્ટફોલિયોમાં હિસ્સો ખરીદે છે. REITs નો સૌથી મોટો ફાયદો તેની લિક્વિડિટી છે. તેને તમે શેરબજારમાં સામાન્ય શેરની જેમ જ્યારે ઈચ્છો ત્યારે ખરીદી કે વેચી શકો છો. આ ઉપરાંત, તેમાં ભાડુઆતો શોધવા કે સમારકામ કરવાની કોઈ ઝંઝટ રહેતી નથી. જોકે, તેની સામે એક પડકાર છે - માર્કેટ વોલેટાલિટી. શેરબજારના મૂડ મુજબ REITs ના ભાવમાં દૈનિક ધોરણે બદલાવ આવે છે.
ફિઝિકલ પ્રોપર્ટી: જવાબદારી કે એસેટ?
ઘણા લોકો માટે ફિઝિકલ ફ્લેટ ખરીદવો એ ગૌરવની બાબત છે, પણ તેને મેનેજ કરવું એ એક ફૂલ-ટાઇમ બિઝનેસ છે. શરૂઆતમાં રજીસ્ટ્રેશન, સ્ટેમ્પ ડ્યુટી અને બ્રોકરેજ પાછળ મોટું મૂડીરોકાણ કરવું પડે છે. ત્યારબાદ મેન્ટેનન્સ, પ્રોપર્ટી ટેક્સ અને વીમાના ખર્ચ બાદ કરવામાં આવે તો રેસિડેન્શિયલ પ્રોપર્ટીની નેટ યીલ્ડ માત્ર 1.5% થી 4% ની આસપાસ રહે છે. જો તમે ખાલી ફ્લેટ રાખશો, તો તમારી આવક શૂન્ય થઈ શકે છે અને મેન્ટેનન્સનું ભારણ વધશે.
અંતિમ નિર્ણય કેવી રીતે લેવો?
જો તમારો લક્ષ્યાંક મેનેજમેન્ટની માથાકૂટ વગર પેસિવ ઈન્કમ મેળવવાનો હોય, તો REITs એક શ્રેષ્ઠ અને વધુ લિક્વિડ સાધન છે. બીજી તરફ, જો તમારી પાસે કોઈ ચોક્કસ વિસ્તારનું ઊંડું જ્ઞાન હોય, મૂડી હોય અને તમે જાતે પ્રોપર્ટી સંભાળવાની તૈયારી ધરાવતા હોવ, તો જ ફિઝિકલ પ્રોપર્ટી તરફ વળવું જોઈએ.
રોકાણ કરતા પહેલા માત્ર ગ્રોસ રેન્ટલ યીલ્ડ જોવી પૂરતી નથી, પરંતુ તમામ ખર્ચ બાદ કર્યા પછી મળતા ચોખ્ખા વળતર (Net Return) ની ગણતરી કરવી અનિવાર્ય છે.