રોકાણકારો હવે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) ના બદલે વધુ વળતર માટે REITs અને InvITs તરફ વળી રહ્યા છે. નિયમનકારી મંજૂરીઓ અને સ્થિર આવકના મોડેલને કારણે આ એસેટ ક્લાસ આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યો છે.
ભારતીય બજારમાં રોકાણકારો હવે પરંપરાગત ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ અને અસ્થિર ઇક્વિટી કરતા REITs અને InvITs ને વધુ મહત્વ આપી રહ્યા છે. 2 નવેમ્બર, 2026 ના રોજ SEBI એ એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેતા આ ટ્રસ્ટોને વિદેશી રોકાણકારો માટે ડિપોઝિટરી રિસીટ્સ (DRs) જારી કરવાની મંજૂરી આપી છે. આ પગલાથી માર્કેટમાં લિક્વિડિટી વધશે અને વૈશ્વિક મૂડીનું રોકાણ આકર્ષિત થશે.
આ ટ્રસ્ટ કેવી રીતે કામ કરે છે?
સામાન્ય ઇક્વિટીથી અલગ, REITs અને InvITs આવક પેદા કરતી મિલકતોના સંચાલન પર આધારિત છે. REITs સામાન્ય રીતે ઓફિસ પાર્ક કે મોલ જેવી કોમર્શિયલ પ્રોપર્ટી ધરાવે છે, જ્યારે InvITs ટોલ રોડ, પાવર લાઈન્સ અને ગેસ પાઈપલાઈન જેવા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સ પર ધ્યાન આપે છે. રોકાણકારો માટે આકર્ષણનું મુખ્ય કારણ એ છે કે આ ટ્રસ્ટોએ તેમના ચોખ્ખા રોકડ પ્રવાહના ઓછામાં ઓછા 90% હિસ્સો યુનિટહોલ્ડર્સને વહેંચવો પડે છે, જે ફુગાવા સામે રક્ષણ પૂરું પાડે છે.
નિયમનકારી અને મૂલ્યાંકન બદલાવ
RBI એ પણ સપ્ટેમ્બર 2026 માં મહત્વપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા બહાર પાડી છે, જેમાં બેંકો અને નાણાકીય સંસ્થાઓ દ્વારા REIT અને InvIT યુનિટ્સના મૂલ્યાંકન માટેના ધોરણો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. આ પારદર્શિતા વધારવા તરફનું એક મોટું ડગલું છે.
જોખમો પર નજર રાખવી જરૂરી
જોકે વળતર FD કરતા વધારે મળી શકે છે, પરંતુ આ સાધનો જોખમમુક્ત નથી. મુખ્ય જોખમ વ્યાજ દરના ચક્ર સાથે જોડાયેલું છે. જો વ્યાજ દરો વધે, તો કંપનીની ઉધાર લેવાની કિંમત વધે છે, જે નફા પર દબાણ લાવી શકે છે. વધુમાં, બેંક FD ની જેમ અહીં અસલ રકમ સુરક્ષિત હોતી નથી; શેરબજારમાં ભાવ વધઘટને કારણે તમારી મૂડીમાં ઘટાડો થઈ શકે છે.
રોકાણકારે શું તપાસવું જોઈએ?
માત્ર ડિવિડન્ડ યીલ્ડ જોઈને રોકાણ ન કરો. REITs માટે પ્રોપર્ટીનું ઓક્યુપન્સી લેવલ અને InvITs માટે ટોલ કે ટેરિફની આવકની સ્થિરતા તપાસવી અનિવાર્ય છે. ઉપરાંત, ગવર્મેન્ટ બોન્ડ્સ અને આ ટ્રસ્ટો વચ્ચેનો યીલ્ડ સ્પ્રેડ જે હાલમાં 150 બેસિસ પોઈન્ટ થી ઓછો છે, તેના પર સતત નજર રાખવી જોઈએ.