આવકવેરા કાયદાની કલમ 80D હેઠળ, હવે 60 વર્ષથી વધુ ઉંમરના અને આરોગ્ય વીમો ન ધરાવતા સિનિયર સિટીઝન કે તેમના બાળકો મેડિકલ ખર્ચાઓ પર ₹50,000 સુધીની ટેક્સ છૂટ મેળવી શકે છે. આ લાભ મેળવવા માટે, મેડિકલ બિલ અને પેમેન્ટની વિગતો સાચવવી ફરજિયાત છે.
₹50,000 સુધીની ટેક્સ છૂટ
આવકવેરા કાયદામાં (Income Tax Act) એક નવી જોગવાઈ દાખલ કરવામાં આવી છે, જે હેઠળ હવે રેસિડેન્ટ સિનિયર સિટીઝન (Resident Senior Citizens) તેમના મેડિકલ ખર્ચાઓ માટે નાણાકીય વર્ષ (Financial Year) દરમિયાન ₹50,000 સુધીની કપાત (Deduction) નો દાવો કરી શકે છે. આ વિશેષ રાહત તે લોકો માટે છે જેઓ હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ (Health Insurance) કવરેજ ધરાવતા નથી. આનાથી આરોગ્ય સંબંધિત ખર્ચાઓ માટે નાણાકીય સુરક્ષા મળશે, જે પહેલા આ રીતે કપાતપાત્ર ન હતા.
કોણ છે પાત્ર અને કેટલી મર્યાદા?
આ કપાત 60 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના તમામ રેસિડેન્ટ સિનિયર સિટીઝન્સને લાગુ પડે છે. પછી ભલે તે સિનિયર સિટીઝન હોય કે વેરી સિનિયર સિટીઝન (80 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના), આ કપાતની મહત્તમ મર્યાદા ₹50,000 પ્રતિ નાણાકીય વર્ષ રહેશે.
ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ 70 વર્ષીય વીમા વિનાના વ્યક્તિનો મેડિકલ બિલ ₹60,000 આવે છે, તો તેઓ ફક્ત ₹50,000 સુધીનો જ દાવો કરી શકે છે. જો વાસ્તવિક ખર્ચ ₹35,000 જેવો ઓછો હોય, તો તેટલી રકમનો જ દાવો કરી શકાશે. આ લાભ સિનિયર સિટીઝન પોતે અથવા તેમના વીમા વિનાના માતા-પિતાના મેડિકલ ખર્ચાઓ ચૂકવનાર કરદાતા (Taxpayer) દ્વારા પણ મેળવી શકાય છે.
મહત્વપૂર્ણ શરતો
આ કપાત ફક્ત આરોગ્ય વીમો ન ધરાવતા લોકો માટે જ છે. જો કોઈ વ્યક્તિ પાસે એક્ટિવ હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ પોલિસી છે, તો મેડિકલ ખર્ચાઓ માટે આ કપાત ઉપલબ્ધ નથી. આવા કિસ્સાઓમાં, કરદાતા કલમ 80D હેઠળ હાલના નિયમો મુજબ ફક્ત ભરેલા હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ પ્રીમિયમ (Health Insurance Premium) માટે જ કપાતનો દાવો કરી શકે છે. એ ધ્યાનમાં રાખવું અગત્યનું છે કે એક જ ખર્ચ માટે માતા-પિતા અને સંતાન બંને આ લાભનો દાવો કરી શકતા નથી. ફક્ત તે જ વ્યક્તિ જેણે ખરેખર મેડિકલ સારવાર માટે નાણાં ચૂકવ્યા છે, તે જ દાવો કરવા માટે પાત્ર છે.
ડોક્યુમેન્ટેશન અને નિયમોનું પાલન
ટેક્સ એસેસમેન્ટ (Tax Assessment) દરમિયાન દાવો સ્વીકારવામાં આવે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે, કરદાતાઓએ સંપૂર્ણ નાણાકીય રેકોર્ડ જાળવવા પડશે. આમાં હોસ્પિટલના મૂળ ઇન્વોઇસ (Invoices), ફાર્મસી બિલ (Pharmacy Bills), ડાયગ્નોસ્ટિક રિપોર્ટ્સ (Diagnostic Reports) અને ડોક્ટરની રસીદો (Doctor’s Receipts) શામેલ છે. ટેક્સ વિભાગ મેડિકલ ખર્ચાઓ માટે ચુકવણીનો પુરાવો માંગે છે, તેથી ટ્રાન્ઝેક્શન્સ (Transactions) બેંકિંગ ચેનલો જેમ કે ચેક (Cheques), ક્રેડિટ કાર્ડ (Credit Cards) અથવા નેટ બેંકિંગ (Net Banking) દ્વારા થવા જોઈએ. પ્રિવેન્ટિવ હેલ્થ ચેક-અપ (Preventive Health Check-up) માટે ₹5,000 સુધીના રોકડ (Cash) ચુકવણીની જોગવાઈ હોવા છતાં, આ કપાત માટેના સામાન્ય મેડિકલ ખર્ચાઓ માટે દાવાને સાબિત કરવા સ્પષ્ટ ઓડિટ ટ્રેઇલ (Audit Trail) જરૂરી છે. કરદાતાઓએ સિનિયર સિટીઝનની ઉંમરનો પુરાવો અને જો બાળક માતા-પિતા માટે દાવો કરી રહ્યું હોય તો, આવકવેરા પ્રક્રિયા દરમિયાન કોઈપણ વિસંગતતા ટાળવા માટે પારિવારિક સંબંધનો પુરાવો પણ રાખવો જોઈએ.