ભારતમાં રહેતા NRI (નોન-રેસિડેન્ટ ઈન્ડિયન્સ) માટે, જો તેમની ભારતીય આવક નિર્ધારિત લિમિટ કરતાં વધી જાય તો ટેક્સ રિટર્ન ભરવું ફરજિયાત છે. આનાથી TDS રિફંડનો દાવો કરી શકાશે અને કેપિટલ લોસને આગળ લઈ જવાની સુવિધા મળશે.
ભારત સાથે નાણાકીય જોડાણ ધરાવતા NRI (નોન-રેસિડેન્ટ ઈન્ડિયન્સ) માટે, વિદેશમાં સ્થાયી થયા પછી પણ ભારતમાં ટેક્સની જવાબદારીઓ રહે છે. NRI માટે ફક્ત ભારતમાં કમાયેલી આવક પર જ ટેક્સ લાગે છે, પરંતુ પેનલ્ટી ટાળવા અને નાણાકીય લાભ મેળવવા માટે ITR (Income Tax Return) ભરવાના નિયમો સમજવા ખૂબ જ જરૂરી છે.
ક્યારે ITR ભરવું ફરજિયાત છે?
NRI માટે, જો ભારતમાં કમાયેલી કુલ ટેક્સેબલ આવક બેઝિક એક્ઝેમ્પ્શન લિમિટ (basic exemption limit) કરતાં વધી જાય, તો ITR ફાઇલ કરવું કાયદેસર રીતે જરૂરી છે. આ આવકમાં ભારતીય પ્રોપર્ટીમાંથી રેન્ટલ ઈન્કમ, NRO એકાઉન્ટ પર મળતું વ્યાજ, ડિવિડન્ડ અને ભારતીય શેર કે પ્રોપર્ટીના વેચાણથી થયેલો કેપિટલ ગેઈન સામેલ છે. એ નોંધવું અગત્યનું છે કે જો TDS (Tax Deducted at Source) દ્વારા ટેક્સ કપાઈ ગયો હોય તો પણ ITR ભરવું પડે છે.
આ ઉપરાંત, આવક ગમે તેટલી હોય, અમુક ટ્રાન્ઝેક્શન થ્રેશોલ્ડ (transaction thresholds) ITR ફાઇલિંગને ફરજિયાત બનાવે છે. જો કોઈ NRI એક નાણાકીય વર્ષમાં સેવિંગ્સ એકાઉન્ટમાં ₹50 લાખ કરતાં વધુ જમા કરાવે અથવા કરંટ એકાઉન્ટમાં ₹1 કરોડ થી વધુ ટ્રાન્ઝેક્શન કરે, તો ITR ભરવું અનિવાર્ય છે. આ કેસોમાં 31 જુલાઈની ડેડલાઈન ચૂકવાથી ₹1,000 થી ₹5,000 સુધીની લેટ ફાઇલિંગ પેનલ્ટી લાગી શકે છે.
નાણાકીય લાભો
જો NRI ની કુલ ભારતીય આવક ટેક્સ લિમિટ કરતાં ઓછી હોય, તો પણ ITR ફાઇલ કરવું ફાયદાકારક છે. આનું મુખ્ય કારણ વધારાના કપાયેલા TDS નું રિફંડ મેળવવાનું છે. ઉદાહરણ તરીકે, પ્રોપર્ટી વેચતી વખતે, કેપિટલ ગેઈન પર નહીં પરંતુ કુલ વેચાણ કિંમત પર TDS કપાઈ શકે છે, જેનાથી વધુ પડતી ટેક્સની ચૂકવણી થાય છે. તેવી જ રીતે, રેન્ટલ ઈન્કમ પર 31.2% ના ઊંચા દરે TDS કપાય છે. જો NRI ની કુલ આવક ટેક્સ-મુક્ત મર્યાદામાં હોય, તો આ વધારાનો ટેક્સ ફક્ત ITR ફાઇલ કરીને જ પાછો મેળવી શકાય છે.
બીજો મોટો ફાયદો કેપિટલ લોસ (capital losses) ને કેરી ફોરવર્ડ કરવાની ક્ષમતા છે. જો NRI શેર, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ કે પ્રોપર્ટીના વેચાણમાં નુકસાન કરે, તો આ લોસને આગામી આઠ વર્ષ સુધી કેપિટલ ગેઈન સામે સરભર (set off) કરી શકાય છે. પરંતુ, ઈન્કમ ટેક્સ એક્ટ મુજબ, આ લોસ ફક્ત ત્યારે જ કેરી ફોરવર્ડ થઈ શકે છે જો ITR નિર્ધારિત ડ્યુ ડેટ સુધીમાં ફાઇલ કરવામાં આવે. ફાઇલ ન કરવાથી ભવિષ્યમાં ટેક્સ ઘટાડવાની આ તક ગુમાવી દેવાય છે.
ભવિષ્યના વ્યવહારોનું સંચાલન
ટેક્સ રિફંડ અને લોસ એડજસ્ટમેન્ટ ઉપરાંત, નિયમિત ITR ફાઇલિંગ એક સ્પષ્ટ નાણાકીય રેકોર્ડ બનાવે છે જે ભવિષ્યમાં ભારતીય અધિકારીઓ અને નાણાકીય સંસ્થાઓ સાથેના વ્યવહારોને સરળ બનાવે છે. જે NRI પ્રોપર્ટી વેચવા માંગે છે, તેમના માટે ફાઇલ કરેલા રિટર્નનો ઇતિહાસ નીચા અથવા શૂન્ય TDS સર્ટિફિકેટ માટેની અરજીઓને મજબૂત બનાવી શકે છે, જેનાથી બિનજરૂરી ટેક્સ કપાત અટકાવી શકાય છે. વધુમાં, ભારતમાં લોન કે ક્રેડિટ કાર્ડ માટે અરજી કરતી વખતે બેંકો ઘણીવાર ભૂતકાળના ITR ને આવકના પુરાવા તરીકે માંગે છે. આ રેકોર્ડ્સ ફંડની કાયદેસરતા સાબિત કરવા માટે પણ ઉપયોગી છે.