National Pension System (NPS) માં જોડાનારા લોકોની સંખ્યા વધી રહી છે, પરંતુ એક નવા સ્ટડીમાં ચોંકાવનારી વાત સામે આવી છે. લોકોના નિવૃત્તિના લક્ષ્યો અને વાસ્તવિકતા વચ્ચે મોટો તફાવત છે. સરેરાશ **₹1.5 કરોડ** ના ટાર્ગેટ કોર્પસ સાથે પણ મોટાભાગના લોકો પાસે કોઈ પ્રોપર રિટાયરમેન્ટ પ્લાન નથી, જે ભવિષ્યમાં આર્થિક સંકટ ઊભું કરી શકે છે.
ભારતીય પેન્શન સિસ્ટમમાં રસ સતત વધી રહ્યો છે. HDFC Pension Fund Management ના રિપોર્ટ મુજબ, NPS પ્રેફરન્સ ઇન્ડેક્સ વર્ષ 2023 માં 54 હતો જે વર્ષ 2026 માં વધીને 57 થયો છે. લોકો હવે તેને માત્ર ટેક્સ બચાવવાના સાધન તરીકે નહીં, પરંતુ ભવિષ્યના મુખ્ય આવકના સ્ત્રોત તરીકે જોઈ રહ્યા છે. જૂન 2026 સુધીમાં NPS અને Atal Pension Yojana (APY) ના કુલ સબ્સ્ક્રાઇબર્સની સંખ્યા લગભગ 9.95 કરોડ થઈ ગઈ છે અને તે અંદાજે ₹17.7 લાખ કરોડ ની સંપત્તિનું સંચાલન કરી રહ્યા છે.
આયોજનમાં મોટી ખામી
જોકે, રોકાણકારોના લક્ષ્યાંકો અને વાસ્તવિક જરૂરિયાતો વચ્ચે મોટું અંતર છે. સરેરાશ ટાર્ગેટ કોર્પસ વર્ષ 2023 માં ₹1.34 કરોડ હતો, જે વધીને હવે ₹1.5 કરોડ થયો છે. જોકે, ફાઇનાન્શિયલ એક્સપર્ટ્સ માને છે કે આ રકમ પૂરતી નથી. ચોંકાવનારી વાત એ છે કે 75.5% લોકો સ્વીકારે છે કે તેમની પાસે કોઈ વિગતવાર રિટાયરમેન્ટ પ્લાન જ નથી. તેઓ ક્યાં તો અંદાજ લગાવી રહ્યા છે અથવા ભવિષ્યમાં પરિવારની મદદ પર નિર્ભર રહેવાની આશા રાખી રહ્યા છે.
વધતી મોંઘવારીનું જોખમ
આયુષ્ય વધવાને કારણે બચત લાંબા સમય સુધી ચાલે તે અનિવાર્ય છે. ખાસ કરીને હેલ્થકેરના વધતા ખર્ચ, જેમાં 12% થી 14% સુધીની મોંઘવારી જોવા મળે છે, તે જમા કરેલી મૂડીને ઝડપથી ઘટાડી શકે છે. ₹1.5 કરોડ જેવી રકમ આજે મોટી લાગે છે, પરંતુ 20 વર્ષના નિવૃત્ત જીવનમાં મોંઘવારીને ધ્યાનમાં લેતા તે અપૂરતી સાબિત થઈ શકે છે.
ઈન્ફોર્મલ સેક્ટરની સમસ્યા
ભારતના લગભગ 90% વર્કફોર્સ ઇન્ફોર્મલ સેક્ટરમાં છે, જેમને એમ્પ્લોયર તરફથી કોઈ પેન્શન બેનિફિટ મળતા નથી. ફોર્મલ સેક્ટરમાં રહેલા લોકો પણ ઘણીવાર તેમના પોર્ટફોલિયોમાં માત્ર ડેટ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ પર વધુ ભાર મૂકે છે, જે મોંઘવારી સામે લડવામાં લાંબા ગાળે નિષ્ફળ જાય છે. હવે સમય આવી ગયો છે કે માત્ર રોકાણ કરવાને બદલે, ઇન્ફ્લેશન-એડજસ્ટેડ પ્લાનિંગ અને યોગ્ય એસેટ એલોકેશન પર ધ્યાન આપવામાં આવે.