જે ટેક્સપેયર્સે ITR ફાઇલ કરવાની છેલ્લી તારીખ ગુમાવી દીધી છે, તેઓ હવે ITR-U નો ઉપયોગ રિફંડ માટે કરી શકશે નહીં. તેના બદલે, તેઓ Income Tax Act ની કલમ **119(2)(b)** હેઠળ 'Condonation of Delay' માટે અરજી કરી શકે છે, જે CBDT Circular 11/2024 દ્વારા સંચાલિત છે.
ઇનકમ ટેક્સ રિટર્ન (ITR) ભરવાની અંતિમ તારીખ ચૂકી જવી એ એવા ટેક્સપેયર્સ માટે ચિંતાનો વિષય છે જેઓ TDS રિફંડની અપેક્ષા રાખી રહ્યા હોય. જોકે ઇનકમ ટેક્સ વિભાગ 'Updated ITR' (ITR-U) ની સુવિધા આપે છે, પરંતુ તે મર્યાદિત છે. ITR-U મુખ્યત્વે ટેક્સ ભરવા અને રિટર્ન અપડેટ કરવા માટે છે; તેમાં નવા રિફંડનો દાવો કરી શકાતો નથી.
Condonation of Delay મિકેનિઝમ
જે ટેક્સપેયર્સ ડેડલાઇન ચૂકી ગયા છે પણ તેમનું રિફંડ બાકી છે, તેમના માટે ઇનકમ ટેક્સ એક્ટ, 1961 ની કલમ 119(2)(b) એક રસ્તો પૂરો પાડે છે. આ કલમ Central Board of Direct Taxes (CBDT) ને સત્તા આપે છે કે તેઓ રિફંડ માટેની મોડી અરજીઓ સ્વીકારી શકે.
વર્તમાન પ્રક્રિયા 1 ઓક્ટોબર, 2024 ના રોજ બહાર પાડવામાં આવેલા CBDT Circular 11/2024 દ્વારા નિયંત્રિત થાય છે. આના દ્વારા ટેક્સપેયર્સ 'Condonation of Delay' માટે ફોર્મલ એપ્લિકેશન આપી શકે છે.
અરજી અને મંજૂરીની પ્રક્રિયા
ટેક્સપેયર્સે તેમના જ્યુરિડિક્શનલ Assessing Officer (AO) ને અરજી કરવાની રહેશે. કાયદો મુજબ, એસેસમેન્ટ વર્ષ પૂરું થયાના 5 વર્ષ સુધી આ અરજી કરી શકાય છે. આ પ્રક્રિયા આપમેળે નથી થતી; અધિકારીઓ તમારી અરજીના કારણો અને તેની યોગ્યતા તપાસીને નિર્ણય લે છે.
ટેક્સપેયર્સ માટે ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો
આ પ્રક્રિયામાં સૌથી મહત્વની મર્યાદા એ છે કે આ રસ્તા દ્વારા મળતા રિફંડ પર કોઈ વ્યાજ (Interest) મળતું નથી. તમે માત્ર તમારું મૂળ TDS રિફંડ મેળવી શકો છો. ઉપરાંત, જો તમારી કોઈ ટેક્સ ડિમાન્ડ બાકી હોય, તો સેક્શન 245 હેઠળ તમારું રિફંડ તેમાં એડજસ્ટ થઈ શકે છે. તેથી, આને સમયસર રિટર્ન ભરવાના વિકલ્પ તરીકે નહીં, પણ અંતિમ ઉપાય તરીકે જોવો જોઈએ.