ઇન્વેસ્ટરના અવસાન પછી PPF અને ELSS જેવી રોકાણની રકમને કેવી રીતે મેળવવી?

જ્યારે પરિવારના કોઈ સભ્યનું અવસાન થાય છે, ત્યારે તેમના નાણાકીય રોકાણોની પ્રક્રિયા સમજવી ઘણીવાર મુશ્કેલ બની જાય છે. રોકાણકારોમાં એક મોટી ગેરસમજ એ છે કે ખાતાધારકના મૃત્યુ પછી PPF કે ELSS જેવા લોક-ઇન રોકાણો આપોઆપ ઉપલબ્ધ થઈ જાય છે, પરંતુ વાસ્તવમાં આ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ તેના મૂળ નિયમો મુજબ જ કામ કરે છે.

ટ્રાન્સમિશન પ્રક્રિયાને સમજો

મૃતક રોકાણકારની સંપત્તિ વારસદારોને ટ્રાન્સફર કરવાની પ્રક્રિયાને 'ટ્રાન્સમિશન' કહેવામાં આવે છે. જો નોમિનેશન ફાઈલ કરેલું હોય, તો બેંક કે મ્યુચ્યુઅલ ફંડ હાઉસ ડેથ સર્ટિફિકેટ અને નોમિનીની ઓળખ ચકાસીને રકમ રિલીઝ કરી શકે છે. જો નોમિનેશન ન હોય, તો કાયદાકીય વારસદારોએ સક્સેસન સર્ટિફિકેટ જેવા પુરાવા આપવા પડે છે, જે પ્રક્રિયાને લાંબી બનાવી શકે છે.

યાદ રાખો, નોમિની એ સંપત્તિના ટ્રસ્ટી છે, માલિક નહીં. તેઓ વારસદારો વતી રકમ મેળવે છે, પરંતુ જો તેઓ કાયદેસરના વારસદાર ન હોય, તો સંપત્તિ પર તેમનો હક રહેતો નથી.

PPF અને ELSS માટેના ખાસ નિયમો

PPF: ખાતાધારકના મૃત્યુ બાદ PPF એકાઉન્ટ બંધ કરવું પડે છે. નોમિની કે વારસદાર તેમાં વધુ પૈસા જમા કરાવી શકતા નથી. બેંક કે પોસ્ટ ઓફિસ મૃત્યુની તારીખ સુધીનું વ્યાજ ગણીને બાકી રકમ સેટલ કરે છે.

ELSS: આ મ્યુચ્યુઅલ ફંડ સ્કીમમાં લોક-ઇન પિરિયડ રોકાણ સાથે જોડાયેલો હોય છે, વ્યક્તિ સાથે નહીં. જો રોકાણકારનું મૃત્યુ લોક-ઇન દરમિયાન થાય, તો પણ આ સમયગાળો પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી યુનિટ્સ રિડીમ કરી શકાતા નથી. SEBI ના નિયમો મુજબ, આ પ્રક્રિયા માટે મૂળ સમયગાળાની રાહ જોવી પડે છે.

જરૂરી ડોક્યુમેન્ટ્સ

ટ્રાન્સમિશન શરૂ કરવા માટે ડેથ સર્ટિફિકેટ, ટ્રાન્સમિશન માટેની અરજી અને ક્લેઈમ કરનારના KYC દસ્તાવેજોની જરૂર પડે છે. ભવિષ્યમાં મુશ્કેલી ટાળવા માટે તમામ રોકાણોમાં નોમિનેશન અપડેટ રાખવું અને પરિવારને તમામ પોલિસી તથા ફોલિયોની માહિતી આપવી ખૂબ જ જરૂરી છે.