કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સ માટે તેમના ડિજિટલ એસેટ્સ (YouTube, Instagram એકાઉન્ટ્સ) વારસદારોને સોંપવા એક મોટો કાનૂની પડકાર છે. પ્લેટફોર્મની પોલિસી અને વારસાના કાયદા વચ્ચેના સંઘર્ષને કારણે, પ્રોએક્ટિવ એસ્ટેટ પ્લાનિંગ અત્યંત જરૂરી છે.
આજના સમયમાં ડિજિટલ કન્ટેન્ટ ક્રિએશન આવકનું મોટું સાધન બની ગયું છે. જાહેરાતો, બ્રાન્ડ પાર્ટનરશિપ અને એફિલિએટ પ્રોગ્રામ્સ દ્વારા લાખોની કમાણી થાય છે. પરંતુ, જ્યારે કોઈ ક્રિએટરનું મૃત્યુ થાય છે, ત્યારે તેમનું ડિજિટલ અસ્તિત્વ એક જટિલ કાનૂની ગૂંચવણમાં ફસાઈ જાય છે. ભારતીય કાયદા મુજબ જમીન કે બેંક ખાતા માટે તો સ્પષ્ટ નિયમો છે, પરંતુ સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સ સંપૂર્ણપણે તે પ્લેટફોર્મની પ્રાઈવેટ 'ટર્મ્સ ઓફ સર્વિસ' પર આધારિત હોય છે.
Google અને Meta ના કડક નિયમો
Google (YouTube) અને Meta (Instagram) જેવી ટેક કંપનીઓના પ્રોટોકોલ ખૂબ જ કડક છે. સામાન્ય રીતે, તેઓ પરિવારના સભ્યોને પાસવર્ડ કે લોગિન વિગતો આપતા નથી. તેમની પાસે કાં તો એકાઉન્ટને 'મેમોરિયલાઈઝ' (ફ્રીઝ) કરવાનો અથવા તેને કાયમી ધોરણે ડિલીટ કરવાનો જ વિકલ્પ હોય છે. ભલે કાનૂની વારસદારો બાકી રહેલી રોયલ્ટી કે કમાણી પર હક જમાવી શકે, પરંતુ ચેનલ કે પેજનું સંચાલન કરવાની સત્તા મેળવવી અત્યંત મુશ્કેલ છે.
શું કરવું જોઈએ?
નિષ્ણાતોના મતે, સામાન્ય વિલ (Will) આ ડિજિટલ મિલકતો માટે પૂરતું નથી. ક્રિએટર્સ માટે નીચેની બાબતો ધ્યાનમાં રાખવી જરૂરી છે:
- ડિજિટલ ઇન્વેન્ટરી: તમામ ડોમેન નેમ, સોશિયલ મીડિયા હેન્ડલ્સ અને ઈમેલ એકાઉન્ટ્સની યાદી તૈયાર રાખો.
- સ્પષ્ટ સૂચનાઓ: તમારી વિલમાં સ્પષ્ટ લખો કે તમારા અવસાન બાદ એકાઉન્ટનું શું કરવું - તેને વેચવું, આર્કાઈવ કરવું કે ચાલુ રાખવું.
- ટેકનિકલ એક્સેસ: પાસવર્ડ મેનેજર કે એન્ક્રિપ્ટેડ વોલ્ટ્સનો ઉપયોગ કરો, જેથી પરિવારને ટેકનિકલ એક્સેસ સરળતાથી મળી શકે.
આ રીતે, કાનૂની ગૂંચવણો ટાળીને તમે તમારી મહેનતથી બનાવેલી ડિજિટલ પ્રોપર્ટીને સુરક્ષિત રાખી શકો છો.