HRA વેરિફિકેશનમાં મોટો બદલાવ
આવકવેરા વિભાગે નાણાકીય વર્ષ 2026 (FY26) માટેના નવા ડ્રાફ્ટ નિયમોમાં HRA ક્લેમને લઈને એક મહત્વપૂર્ણ ફેરફાર સૂચવ્યો છે. અત્યાર સુધી, HRA ડિડક્શન માટે મુખ્યત્વે ઘરમાલિકના PAN કાર્ડની જરૂર પડતી હતી, ખાસ કરીને જ્યારે વાર્ષિક ભાડું ₹1 લાખ થી વધુ હોય. પરંતુ હવે, નવા નિયમો હેઠળ, કર્મચારીઓએ Form 124 (જે Form 12BB નું સ્થાન લેશે) માં પોતાના ઘરમાલિક સાથેના 'સંબંધ' (relationship with the landlord) ની માહિતી આપવી ફરજિયાત બનશે. આ પગલું HRA ક્લેમને માત્ર 'સેલ્ફ-ડિક્લેરેશન' થી 'ડેટા-વેરિફાઇડ ડિડક્શન' માં પરિવર્તિત કરશે.
ટેક્સ વિભાગની દેખરેખમાં વધારો
આ નિયમ ફેરફાર ટેક્સ વિભાગને HRA ક્લેમની વધુ ઝીણવટભરી તપાસ કરવાની સત્તા આપશે. હવે આવકવેરા વિભાગ આવક મેચિંગ, પ્રોપર્ટી માલિકી અને બેંકિંગ ટ્રાન્ઝેક્શન જેવી બાબતોની સરળતાથી ચકાસણી કરી શકશે. આ આધુનિક ટેકનોલોજી, જેમાં AI અને Big Data Analytics નો ઉપયોગ થાય છે, તેના દ્વારા ટેક્સ ચોરીને શોધી કાઢવાની ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો થશે.
પરિવાર સાથેના ભાડા વ્યવહાર પર ખાસ ધ્યાન
જોકે, નવા નિયમોમાં પરિવારના સભ્યો (જેમ કે માતા-પિતા) ને ભાડું ચૂકવવાની જોગવાઈ યથાવત રાખવામાં આવી છે, પરંતુ આવા વ્યવહારો માટે હવે વધુ કડક દસ્તાવેજીકરણની જરૂર પડશે. કર નિષ્ણાતો સૂચવે છે કે આ પગલું કરદાતાઓ માટે જોખમ વધારી શકે છે. જો ઘરમાલિક સાથેના સંબંધની ખોટી માહિતી આપવામાં આવે અથવા જાણી જોઈને તેને છુપાવવામાં આવે, તો આવકવેરા અધિનિયમ, 2025 ની કલમ 439 હેઠળ કરાયેલા ખોટા રિપોર્ટિંગ માટે કરાયેલા કરવેરાના 200% સુધીનો દંડ થઈ શકે છે.
ડિજિટલ ટેક્સ એડમિનિસ્ટ્રેશનની દિશા
સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ ડાયરેક્ટ ટેક્સિસ (CBDT) દ્વારા લેવાયેલું આ પગલું ભારતના ટેક્સ પ્રશાસનમાં ડિજિટલ પરિવર્તનનો સંકેત આપે છે. ટેક્સ કમ્પ્લાયન્સ પ્લેટફોર્મ હવે AI નો ઉપયોગ કરીને ડેટા એનાલિસિસ કરશે અને કોઈપણ અસંગતતાને તાત્કાલિક શોધી કાઢશે. આનાથી ટેક્સ ઇકોસિસ્ટમ વધુ પારદર્શક અને કાર્યક્ષમ બનશે, જે ભવિષ્યમાં પ્રામાણિક કરદાતાઓ માટે પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવશે.